ଅଧ୍ୟାୟ ୨୦: ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା (Administrative Ethics)

ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା (Administrative Ethics) ହେଉଛି ଜନ ପ୍ରଶାସନର ଏକ ଅତି ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଦିଗ, ଯାହା ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କର ଆଚରଣକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରୁଥିବା ନୈତିକ ନୀତି, ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ମାନଦଣ୍ଡ ସହିତ ଜଡ଼ିତ। ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ କଲ୍ୟାଣମୂଳକ ରାଷ୍ଟ୍ରରେ, ପ୍ରଶାସନ କେବଳ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଆଇନଗତ ବୈଧତା ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନୁହେଁ, ବରଂ ଏହା ନୈତିକ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ, ସାଧୁତା (integrity) ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସ ସହିତ ଓତପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ।

ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ସରକାରୀ କର୍ମଚାରୀମାନେ ନିରପେକ୍ଷତା, ସାଧୁତା ଏବଂ ଜବାବଦିହିତାର ସହ ନାଗରିକମାନଙ୍କର ସର୍ବୋତ୍ତମ ସ୍ୱାର୍ଥ ରକ୍ଷା ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବେ।

୨୦.୧ ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାର ଅର୍ଥ (Meaning)

ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା କହିଲେ ସେହି ନୈତିକ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହା ସରକାରୀ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କୁ ନିଜର କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ସମୟରେ ସେମାନଙ୍କର ଆଚରଣ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରିତ କରିଥାଏ।

ଏହା ସରକାରୀ ସେବାରେ କେଉଁଟି ଠିକ୍ ଏବଂ କେଉଁଟି ଭୁଲ୍ ତାହା ଉପରେ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ ଏବଂ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନିଜସ୍ୱ ସ୍ୱାର୍ଥ ବଦଳରେ ସର୍ବଦା ଜନସ୍ୱାର୍ଥ (public interest) ପାଇଁ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରେ।

୨୦.୨ ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାର ସଂଜ୍ଞା (Definition)

ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାକୁ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସାଧୁତା, ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଜବାବଦିହିତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ଜନ ପ୍ରଶାସନରେ ନୈତିକ ନୀତି ଏବଂ ବୃତ୍ତିଗତ ମୂଲ୍ୟବୋଧର ପ୍ରୟୋଗ ଭାବରେ ବୁଝାଯାଇପାରେ।

ଏହା ମୁଖ୍ୟତଃ ନୀତିଗୁଡ଼ିକର ରୂପାୟନ, ଜନସେବା ପ୍ରଦାନ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ନୈତିକ ଆଚରଣ ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ।

୨୦.୩ ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାର ପ୍ରକୃତି (Nature)

ଏହାର ପ୍ରକୃତି ଆଦର୍ଶଗତ ବା ନିୟାମକ (normative), କାରଣ ଏହା ଠିକ୍ ଏବଂ ଭୁଲ୍ ଆଚରଣର ମାନଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରେ।
ଏହାର ପରିସର ସାର୍ବଜନୀନ (universal), ଯାହା ସରକାରୀ ପ୍ରଶାସନର ସମସ୍ତ ସ୍ତର ପାଇଁ ସମାନ ଭାବେ ପ୍ରଯୁଜ୍ୟ।
ଏହା ଗତିଶୀଳ (dynamic), ଯାହା ସମାଜର ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଶା ଆକାଂକ୍ଷାର ପରିବର୍ତ୍ତନ ସହ ବିକଶିତ ହୋଇଥାଏ।
ଏହା ମୂଲ୍ୟବୋଧ-ଭିତ୍ତିକ, ଯାହା ମୁଖ୍ୟତଃ ସାଧୁତା, ସନ୍ତୋଷଜନକ ଆଚରଣ ଏବଂ ଜନସ୍ୱାର୍ଥ ଉପରେ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ।
ସରକାର ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ସୁସମ୍ପର୍କ ଓ ବିଶ୍ୱାସ ଗଠନ ପାଇଁ ଏହା ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।

୨୦.୪ ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାର ଗୁରୁତ୍ୱ (Importance)

ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା ସରକାରୀ ପ୍ରତିଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ବିଶ୍ୱାସକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।
ଏହା ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକରେ ନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ସାମାଜିକ ନ୍ୟାୟ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
ଏହା ପ୍ରଶାସନରେ ଦୁର୍ନୀତି ଏବଂ ସରକାରୀ ପଦବୀର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ହ୍ରାସ କରେ।
ଏହା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଏବଂ ଜବାବଦିହିତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ।
ଏହା ଜନ ପ୍ରଶାସନର ବୈଧତା (legitimacy) ଏବଂ ବିଶ୍ୱସନୀୟତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ।

୨୦.୫ ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାର ମୂଳ ମୂଲ୍ୟବୋଧ (Core Values)

ସାଧୁତା / ନିଷ୍ଠା (Integrity): ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନୈତିକ ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ପ୍ରତି ସନ୍ତୋଷଜନକ ଆଚରଣ ଏବଂ ସାଧୁତା ରକ୍ଷା କରିବା, ଯାହା ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ନିଜ ପଦବୀର ଅପବ୍ୟବହାର କରିବାରୁ ରୋକିଥାଏ।
ନିରପେକ୍ଷତା (Impartiality): ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ପକ୍ଷପାତିତା, ପୂର୍ବଗ୍ରହ (bias) କିମ୍ବା ଅନୁଗ୍ରହ ବିନା କେବଳ ନ୍ୟାୟ ଆଧାରରେ ନିଆଯିବ।
ଜବାବଦିହିତା (Accountability): ଏହାର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ସରକାରୀ ଅଧିକାରୀମାନେ ସେମାନଙ୍କର ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ପାଇଁ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିବେ।
ସ୍ୱଚ୍ଛତା (Transparency): ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଖୋଲାପଣ ଆଣିବା ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପାଇଁ ସୂଚନାର ସହଜ ଉପଲବ୍ଧତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠତା (Objectivity): ଏହା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ ଯେ ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ମତାମତ ବଦଳରେ କେବଳ ସତ୍ୟ, ତଥ୍ୟ ଏବଂ ପ୍ରମାଣ (facts and evidence) ଉପରେ ଆଧାରିତ ହେବ।

୨୦.୬ ଚିତ୍ର: ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାର ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ

                         ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା (ADMINISTRATIVE ETHICS)
                                           │
         ┌───────────┬─────────────────┬───────┴───────┬─────────────┬
         ▼           ▼                 ▼               ▼             ▼          
      ସାଧୁତା        ଜବାବଦିହିତା           ସ୍ୱଚ୍ଛତା           ନିରପେକ୍ଷତା       ବସ୍ତୁନିଷ୍ଠତା
    (Integrity) (Accountability) (Transparency)   (Impartiality) (Objectivity)

୨୦.Display.୭ ଜନ ପ୍ରଶାସନରେ ଥିବା ନୈତିକ ସମସ୍ୟା (Ethical Issues)

ଜନ ପ୍ରଶାସନ ପ୍ରାୟତଃ ଅନେକ ନୈତିକ ଆହ୍ୱାନର ସାମ୍ନା କରିଥାଏ, ଯେପରିକି ଦୁର୍ନୀତି, ସ୍ୱଜନତୋଷଣ (nepotism) ଏବଂ କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାର।
ସ୍ୱାର୍ଥର ସଂଘର୍ଷ (Conflicts of interest): ଏପରି ପରିସ୍ଥିତି ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ଜଣେ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ତାଙ୍କର ସରକାରୀ କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ବାଧା ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଅନାବଶ୍ୟକ ରାଜନୈତିକ ଚାପ ପ୍ରଶାସନର ନିରପେକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
ସ୍ୱଚ୍ଛତାର ଅଭାବ ପ୍ରଶାସନରେ ଅଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଅବିଶ୍ୱାସ ସୃଷ୍ଟି କରେ।

୨୦.୮ ପ୍ରଶାସନରେ ଦୁର୍ନୀତି (Corruption in Administration)

ଦୁର୍ନୀତି କହିଲେ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ବା ଘରୋଇ ଲାଭ ପାଇଁ ସରକାରୀ କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାରକୁ ବୁଝାଏ।

ଏହା ମଧ୍ୟରେ ଲାଞ୍ଚ କାରବାର, ପକ୍ଷପାତିତା, ସରକାରୀ ଅର୍ଥର ଆତ୍ମସାତ (embezzlement) ଏବଂ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଗାଦିର ଅପବ୍ୟବହାର ସାମିଲ ଅଟେ।
ଦୁର୍ନୀତି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ, ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତି ଥିବା ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥାକୁ ନଷ୍ଟ କରିଦିଏ।
ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ପାଇଁ ଦେଶରେ ସତର୍କତା ପ୍ରଣାଳୀ (vigilance), ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରାଯାଇଛି।

୨୦.୯ ପ୍ରଶାସନରେ ନୈତିକ ସଙ୍କଟ (Ethical Dilemmas)

ନୈତିକ ସଙ୍କଟ (Ethical dilemmas) ସେତେବେଳେ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ଯେତେବେଳେ ପ୍ରଶାସକମାନେ ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ବିରୋଧୀ ନୈତିକ ପରିସ୍ଥିତି ମଧ୍ୟରେ ଫସିଯାଆନ୍ତି:

ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ, ରାଜନୈତିକ ନିର୍ଦ୍ଦେଶାବଳୀ ସହିତ ସାଧାରଣ ଜନସ୍ୱାର୍ଥର ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ପ୍ରଶାସକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୈତିକ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
ସେହିପରି, ପ୍ରଶାସନିକ ଗୋପନୀୟତା (confidentiality) ବଜାୟ ରଖିବା ସହ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ମଧ୍ୟ ଏକ ବଡ଼ ଆହ୍ୱାନ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ଏପରି ନୈତିକ ସଙ୍କଟର ସମାଧାନ ପାଇଁ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କୁ ନୈତିକ ନୀତି, ସାମ୍ବିଧାନିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ ଏବଂ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚାର ସହାୟତା ନେବାକୁ ପଡ଼ିଥାଏ।

୨୦.୧୦ ନୈତିକତା ପ୍ରସାର ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ପଦକ୍ଷେପ

ସିଭିଲ୍ ସର୍ଭେଣ୍ଟସ୍‌ମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନୈତିକତା ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ (Ethics training) ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୈତିକ ସଚେତନତା ଏବଂ ଦାୟିତ୍ୱବୋଧ ବିକଶିତ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ଦୁର୍ନୀତି ନିବାରଣ ଆଇନ ଭଳି ଶକ୍ତ ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରଶାସନିକ ଜବାବଦିହିତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ (RTI) ଭଳି ସ୍ୱଚ୍ଛତା ପ୍ରଣାଳୀ ପ୍ରଶାସନରେ ମୁକ୍ତଭାବ ବା ଖୋଲାପଣ ଆଣିଥାଏ।
ଦେଶର ବିଭିନ୍ନ ସତର୍କତା ସଂସ୍ଥା (Vigilance institutions) ଅନୈତିକ ଆଚରଣ ଉପରେ ନଜର ରଖନ୍ତି ଏବଂ ତାହାକୁ ରୋକିଥାନ୍ତି।
ସୁଶାସନ ପ୍ରତି ଉଚ୍ଚ ନେତୃତ୍ୱଙ୍କ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା (leadership commitment) ନୈତିକ ଶାସନ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିବାରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରେ।

୨୦.୧୧ ଭାରତରେ ନୈତିକ ଶାସନ (Ethical Governance in India)

ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ପାଇଁ ଭାରତ ସରକାରଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅନେକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସଂସ୍କାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରାଯାଇଛି:

କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସତର୍କତା ଆୟୋଗ (CVC): ସରକାରୀ କାର୍ଯ୍ୟାଳୟଗୁଡ଼ିକରେ ହେଉଥିବା ଦୁର୍ନୀତି ଓ ଅନୈତିକ କାର୍ଯ୍ୟର ତଦାରଖ କରେ।
ଲୋକପାଳ ଏବଂ ଲୋକାୟୁକ୍ତ ଆଇନ: ଉଚ୍ଚ ପଦାଧିକାରୀ ଓ ପ୍ରଶାସକମାନଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଆସୁଥିବା ଦୁର୍ନୀତି ମାମଲାର ଯାଞ୍ଚ ପାଇଁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସଂସ୍ଥା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।
ସୂଚନା ଅଧିକାର ଆଇନ (RTI Act, 2005): ପ୍ରଶାସନରେ ବ୍ୟାପକ ସ୍ୱଚ୍ଛତା ଆଣିବା ସହ ଜବାବଦିହିତା ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।
ନାଗରିକ ସନନ୍ଦ (Citizen Charters): ସେବାର ମାନଦଣ୍ଡ ସ୍ଥିର କରି ପ୍ରଶାସନକୁ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ପ୍ରତି ସମ୍ବେଦନଶୀଳ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରିଛି।

୨୦.୧୨ ଚିତ୍ର: ନୈତିକ ଶାସନର ଢାଞ୍ଚା (Ethical Governance Framework)

ଆଇନ + ପ୍ରତିଷ୍ଠାନ + ସ୍ୱଚ୍ଛତା ବ୍ୟବସ୍ଥା + ନାଗରିକମାନଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ
                           │
                           ▼
              ନୈତିକ ଜନ ପ୍ରଶାସନ (Ethical PA)

୨୦.୧୩ ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା କ୍ଷେତ୍ରରେ ଥିବା ଆହ୍ୱାନ

ବଢୁଥିବା ରାଜନୈତିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ ପ୍ରଶାସନିକ ନିରପେକ୍ଷତାକୁ ବହୁଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
ଜଟିଳ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂରଚନା ଯୋଗୁଁ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟର ନିରନ୍ତର ନିରୀକ୍ଷଣ କରିବା କଷ୍ଟକର ହୋଇପଡ଼େ।
ନୈତିକ ମାନଦଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକର ଦୁର୍ବଳ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା (weak enforcement) ସଂସ୍କାରର ପ୍ରଭାବଶାଳୀତାକୁ ହ୍ରାସ କରିଦିଏ।
କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ଦୁର୍ନୀତି ପ୍ରତି ଥିବା ସାମାଜିକ କିମ୍ବା ସାଂସ୍କୃତିକ କୋହଳ ମନୋଭାବ ଏକ ବଡ଼ ପ୍ରତିବନ୍ଧକ ସୃଷ୍ଟି କରେ।
ନାଗରିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନିଜ ଅଧିକାର ପ୍ରତି ଉପଯୁକ୍ତ ସଚେତନତାର ଅଭାବ ପ୍ରଶାସନର ଜବାବଦିହିତାକୁ ସୀମିତ କରିଦିଏ।

ଉପସଂହାର (Conclusion)

ଜନ ପ୍ରଶାସନରେ ସାଧୁତା, ଜବାବଦିହିତା ଏବଂ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଆସ୍ଥା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା ଏକ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ ଉପାଦାନ। ଏକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଶାସନ କେବଳ କାର୍ଯ୍ୟକ୍ଷମ ବା ଦକ୍ଷ ହେଲେ ଚଳିବ ନାହିଁ, ବରଂ ଏହାକୁ ନୈତିକ ଭାବେ ଦାୟିତ୍ୱବାନ (morally responsible) ହେବାକୁ ପଡ଼ିବ। ଦୁର୍ନୀତି ହ୍ରାସ କରିବା, ଜନସେବା ପ୍ରଦାନ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ଏବଂ ରାଷ୍ଟ୍ରର ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ବୈଧତା ବଜାୟ ରଖିବା ପାଇଁ ନୈତିକ ମାନଦଣ୍ଡଗୁଡ଼ିକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା ସର୍ବଦା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଜରୁରୀ।

ପରୀକ୍ଷା-ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ (Exam-Oriented Key Points)

ପ୍ରଶାସନିକ ନୈତିକତା: ଜନ ପ୍ରଶାସନରେ ପ୍ରୟୋଗ ହେଉଥିବା ନୈତିକ ଓ ମାନବିକ ମୂଲ୍ୟବୋଧ।
ମୂଳ ମୂଲ୍ୟବୋଧ: ସାଧୁତା (integrity), ଜବାବଦିହିତା, ନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ସ୍ୱଚ୍ଛତା।
ଏହା ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଲାଭ ଅପେକ୍ଷା ସର୍ବଦା ଜନସ୍ୱାର୍ଥକୁ ପ୍ରାଥମିକତା ଦିଏ।
ଏହା ପ୍ରଶାସନରେ ଦୁର୍ନୀତି ଏବଂ କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାର ରୋକିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
ମୁଖ୍ୟ ମାଧ୍ୟମ: CVC, ଲୋକପାଳ, ଏବଂ RTI ଆଇନ।
ପ୍ରଶାସନରେ ନୈତିକ ସଙ୍କଟ ବା ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ (Ethical dilemmas) ଏକ ସାଧାରଣ ବିଷୟ ଅଟେ।
ସୁଶାସନ (Good Governance) ପ୍ରତିଷ୍ଠା ପାଇଁ ଏହି ନୀତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।