ଅଧ୍ୟାୟ ୯: ଅଞ୍ଚଳ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକତା (Region and Regionalism)

୯.୧ ଉପକ୍ରମ: ଏକ ରାଜନୈତିକ ବର୍ଗ ଭାବରେ ଅଞ୍ଚଳ (Region as a Political Category)

ଅଞ୍ଚଳ ହେଉଛି ଏକ ଭୌଗୋଳିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ, ଆର୍ଥିକ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ବର୍ଗ, ଯାହା ସେତେବେଳେ ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ହୋଇପଡ଼େ, ଯେତେବେଳେ ଲୋକମାନେ ଏହା ସହିତ ନିଜକୁ ଗଭୀର ଭାବେ ଜଡ଼ିତ କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହି ଆଧାରରେ ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱୀକୃତି, ସ୍ୱାୟତ୍ତତା (autonomy) କିମ୍ବା ସମ୍ବଳର ସୁଷମ ଆବଣ୍ଟନ ପାଇଁ ଦାବି କରନ୍ତି।

ଭାରତରେ ଆଞ୍ଚଳିକତା (regionalism) କୌଣସି ଆକସ୍ମିକ କିମ୍ବା ଗୌଣ ଘଟଣା ନୁହେଁ—ଏହା ଆମର ସଂଘୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରର (federal democracy) ଏକ ଗଠନମୂଳକ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ, ଯାହା ଭାଷାଗତ ବିବିଧତା, ଅସନ୍ତୁଳିତ ବିକାଶ, ଐତିହାସିକ ପରିଚୟ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତକରଣ ଯୋଗୁଁ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।

ଆଞ୍ଚଳିକତା ଦୁଇଟି ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ:

• ନିଜର ପରିଚୟ ଏବଂ ବିକାଶର ଏକ ସ୍ୱାଭାବିକ ଓ ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରୟାସ ଭାବରେ।
• ଜାତୀୟ ସଂହତି ପ୍ରତି ଏକ ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଆହ୍ୱାନ ଭାବରେ।

୯.୨ ଆଞ୍ଚଳିକତାର ଅର୍ଥ (Meaning of Regionalism)

ଆଞ୍ଚଳିକତା କହିଲେ ସେହି ରାଜନୈତିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ବା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହା ସମଗ୍ର ରାଷ୍ଟ୍ର ବା ଦେଶ ତୁଳନାରେ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରତି ଅଧିକ ଆନୁଗତ୍ୟ, ନିଷ୍ଠା ଏବଂ ପ୍ରତିବଦ୍ଧତା ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିଥାଏ।

ଏହା ବିଭିନ୍ନ ରୂପ ଗ୍ରହଣ କରିପାରେ:

• ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଞ୍ଚଳିକତା: ନିଜର ପରିଚୟ, ଭାଷା ଏବଂ ପରମ୍ପରାର ସୁରକ୍ଷା।
• ଆର୍ଥିକ ଆଞ୍ଚଳିକତା: ଅଞ୍ଚଳର ବିକାଶ ଓ ସରକାରୀ ପୁଞ୍ଜି ପାଇଁ ଦାବି।
• ରାଜନୈତିକ ଆଞ୍ଚଳିକତା: ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ବା ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ପାଇଁ ଦାବି।
• ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ଆଞ୍ଚଳିକତା: ଭାରତୀୟ ସଂଘରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପୃଥକ ହେବାର ଚରମ ଦାବି।

୯.୩ ଆଞ୍ଚଳିକତାର ପ୍ରକାରଭେଦ (Types of Regionalism)

୯.୪ ଭାରତରେ ଆଞ୍ଚଳିକତା ସୃଷ୍ଟିର କାରଣ (Causes)

ଆଞ୍ଚଳିକତା ଅନେକ ପାରସ୍ପରିକ ଜଟିଳ କାରକ ଯୋଗୁଁ ଜନ୍ମ ନେଇଥାଏ:

• (କ) ଆର୍ଥିକ କାରଣ: ବିଭିନ୍ନ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ବ୍ୟାପକ ଅସନ୍ତୁଳିତ ବିକାଶ (Unequal development), କେବଳ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଶିଳ୍ପାୟନ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତ ହେବା ଏବଂ ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବଣ୍ଟନକୁ ନେଇ ରହିଥିବା ବିବାଦ।
• (ଖ) ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଭାଷାଗତ କାରଣ: ନିଜର ଭାଷା ପ୍ରତି ରହିଥିବା ଦୃଢ଼ ଆନୁଗତ୍ୟ, ସାଂସ୍କୃତିକ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ରତା ଏବଂ ପ୍ରାଚୀନ ଐତିହାସିକ ପରମ୍ପରା।
• (ଗ) ରାଜନୈତିକ କାରଣ: କେନ୍ଦ୍ର ସରକାରଙ୍କ ହାତରେ କ୍ଷମତାର ଅତ୍ୟଧିକ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତକରଣ (Centralization), ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ସ୍ୱରର ଦୁର୍ବଳ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ନେତାମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ରାଜନୈତିକ ପ୍ରତିଯୋଗିତା।
• (ଘ) ଐତିହାସିକ କାରଣ: ବ୍ରିଟିଶ ସମୟର ଅସମାନ ପ୍ରଶାସନିକ ବିଭାଜନ, ସ୍ୱାଧୀନତା ସମୟରେ ଦେଶୀୟ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ବିଭିନ୍ନ ଆଧାରରେ ମିଶ୍ରଣ ଏବଂ ପୁରୁଣା ଆଞ୍ଚଳିକ ଅବହେଳାର ଉତ୍ତରାଧିକାର।

୯.୫ ଚିତ୍ର: ଆଞ୍ଚଳିକତାର ସଂରଚନା (Structure of Regionalism)

       ଅସନ୍ତୁଳିତ ବିକାଶ + ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିଚୟ + କ୍ଷମତାର କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତକରଣ
                                  │
                                  ▼
                     ଆଞ୍ଚଳିକ ଚେତନା (Regional Consciousness)
                                  │
                                  ▼
                     ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ / ଏକତ୍ରିକରଣ
                                  │
                                  ▼
            ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ / ସ୍ୱାୟତ୍ତତା / ସମ୍ବଳ ପାଇଁ ଦାବି

୯.୬ ଭାରତରେ ପ୍ରମୁଖ ଆଞ୍ចଳିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୂହ

ଭାରତୀୟ ସଂଘର ସଂରଚନାକୁ ପୁନର୍ଗଠନ କରିବାରେ ଅନେକ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆନ୍ଦୋଳନର ବଡ଼ ଭୂମିକା ରହିଛି।

ପ୍ରମୁଖ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୂହ:

• ତେଲଙ୍ଗାନା ଆନ୍ଦୋଳନ: ଆନ୍ଧ୍ରପ୍ରଦେଶରୁ ପୃଥକ ହୋଇ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପାଇଁ ଦାବି।
• ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଆନ୍ଦୋଳନ: ବିହାରର ପଛୁଆ ଅଞ୍ଚଳରୁ ଆଦିବାସୀ ପରିଚୟ ଏବଂ ଆଞ୍ଚଳିକ ବିକାଶ ପାଇଁ ସଂଗ୍ରାମ।
• ଗୋର୍ଖାଲାଣ୍ଡ ଆନ୍ଦୋଳନ: ପଶ୍ଚିମବଙ୍ଗର ଦାର୍ଜିଲିଂ ପାର୍ବତ୍ୟ ଅଞ୍ଚଳରେ ଚାଲିଥିବା ଜାତିଗତ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆନ୍ଦୋଳନ।
• ଆସାମ ଆନ୍ଦୋଳନ: ବିଦେଶୀ ଅନୁପ୍ରବେଶକାରୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ସାଂସ୍କୃତିକ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଆନ୍ଦୋଳନ।
• ଦ୍ରାବିଡ଼ ଆନ୍ଦୋଳନ: ଦକ୍ଷିଣ ଭାରତରେ (ବିଶେଷ କରି ତାମିଲନାଡୁରେ) ତାମିଲ ଭାଷା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ଆଧାରିତ ଭାଷାଗତ ଜାତୀୟତାବାଦ।

୯.୭ ମାମଲା ଅଧ୍ୟୟନ ତାଲିକା: ପ୍ରମୁଖ ଆଞ୍ଚଳିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ସମୂହ

୯.୮ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନ ପାଇଁ ଦାବି (Demand for Statehood)

ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ଗଠନର ଦାବି ସେତେବେଳେ ତୀବ୍ର ହୁଏ, ଯେତେବେଳେ କୌଣସି ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଅଞ୍ଚଳ ଅନୁଭବ କରେ ଯେ ସେ:

• ରାଜନୈତିକ ଭାବେ ଅବହେଳିତ।
• ଆର୍ଥିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣରୁ ଅନଗ୍ରସର।
• ସାଂସ୍କୃତିକ ଭାବେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର।
• ବିଶାଳ ଆକାର ଯୋଗୁଁ ବର୍ତ୍ତମାନର ରାଜ୍ୟ ଅଧୀନରେ ପ୍ରଶାସନିକ ଭାବେ ଅପରିଚାଳିତ।

ଭାରତୀୟ ପ୍ରଶାସନର ଆଭିମୁଖ୍ୟ:

ଭାରତ ଏହିପରି ଦାବିଗୁଡ଼ିକର ସମାଧାନ ପାଇଁ ସମ୍ବିଧାନର ପରିସର ମଧ୍ୟରେ ରହି “ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ପୁନର୍ଗଠନ” (reorganization of states) ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ଏକ ନମନୀୟ ସଂଘୀୟ ମାଧ୍ୟମ ଭାବରେ ବ୍ୟବହାର କରିଆସିଛି।

୯.୯ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଆନ୍ଦୋଳନ (Autonomy Movements)

ସ୍ୱାୟତ୍ତତା ଆନ୍ଦୋଳନଗୁଡ଼ିକ ଭାରତୀୟ ସଂଘରୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଲଗା ହେବାକୁ ଚାହାନ୍ତି ନାହିଁ, ବରଂ ସେମାନେ ଭାରତ ମଧ୍ୟରେ ରହି ହିଁ ନିଜ ଅଞ୍ଚଳ ପାଇଁ ଅଧିକ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ବା କ୍ଷମତା ଦାବି କରନ୍ତି।

ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ:

• ଆସାମର ବୋଡୋଲାଣ୍ଡ ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଷଦ (Bodoland Territorial Council)।
• ଲଦାଖ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ବିକାଶ ପରିଷଦ (LAHDC)।
• ଉତ୍ତର-ପୂର୍ବ ଭାରତର ବିଭିନ୍ନ ପାର୍ବତ୍ୟ ପରିଷଦ ସମୂହ।
• ସମ୍ବିଧାନର ଷଷ୍ଠ ଅନୁସୂଚି ଅନ୍ତର୍ଗତ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକ।

ଏହି ସମସ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାରତୀୟ ସଂଘୀୟ ପ୍ରଶାସନର “ଅସମପରିମାଣ ସଂଘବାଦ” (asymmetric federalism) ନୀତିକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ, ଯେଉଁଠାରେ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁଯାୟୀ କେତେକ ଅଞ୍ଚଳକୁ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ସାମ୍ବିଧାନିକ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରାଯାଏ।

famine୯.୧୦ ଆଞ୍ଚଳିକତା ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଂହତି (National Integration)

ସମାଜରେ ଆଞ୍ଚଳିକତାର ଉଭୟ ସକାରାତ୍ମକ ଏବଂ ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେ:

ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ:

• ଏହା ସଂଘୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ଆହୁରି ମଜବୁତ କରେ।
• ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ ଓ ପ୍ରଶାସନର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରେ।
• ଆଞ୍ଚଳିକ ସଂସ୍କୃତି ଓ ଭାଷାକୁ ଜାତୀୟ ସ୍ୱୀକୃତି ପ୍ରଦାନ କରେ।
• କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଅବହେଳା ଜନିତ ଅସନ୍ତୋଷ ବା ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା ମନୋଭାବକୁ ହ୍ରାସ କରେ।

ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ:

• ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦୁଇଟି ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ସୀମା ବା ନଦୀଜଳକୁ ନେଇ ଆନ୍ତଃ-ରାଜ୍ୟ ବିବାଦ (Inter-state conflicts) ବୃଦ୍ଧି ପାଏ।
• ପରିଚୟ ଆଧାରରେ ଆଞ୍ଚଳିକ ଧ୍ରୁବୀକରଣ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।
• ଦେଶକୁ ଛୋଟ ଛୋଟ ଅଂଶରେ ବିଭାଜିତ କରିବାର ମନୋଭାବ ବୃଦ୍ଧି ପାଇପାରେ।
• ପ୍ରାକୃତିକ ସମ୍ବଳର ବ୍ୟବହାରକୁ ନେଇ କେନ୍ଦ୍ର ଓ ରାଜ୍ୟ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ।

୯.୧୧ ଚିତ୍ର: ଆଞ୍ଚଳିକତା ଏବଂ ଜାତୀୟ ସଂହତିର ସନ୍ତୁଳନ

                          ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟ (Regional Identity)
                                       │
                                       ▼
                         ରାଜନୈତିକ ଦାବି / ସ୍ୱର ଉତ୍ତୋଳନ
                                       │
                                       ▼
             ସଂଘୀୟ ସନ୍ତୁଳନ ଓ ସମାଧାନ (ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ୍ୟ ବା ସ୍ୱାୟତ୍ତତା)
                                       │
                                       ▼
                         ସନ୍ତୁଳିତ ଜାତୀୟ ସଂହତି ପ୍ରତିଷ୍ଠା

୯.୧୨ ସମାଲୋଚନାତ୍ମକ ବିଶ୍ଳେଷଣ (Critical Analysis)

ପ୍ରଶାସନିକ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଆଞ୍ଚଳିକତାକୁ ନେଇ ଭିନ୍ନ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରନ୍ତି:

• ପଲ୍ ବ୍ରାସ୍ (Paul Brass): ଆଞ୍ଚଳିକତା ପ୍ରାୟତଃ ସ୍ଥାନୀୟ ରାଜନୈତିକ ଅଭିଜାତ ଶ୍ରେଣୀର ନେତାମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ନିଜର ଫାଇଦା ପାଇଁ ସୃଷ୍ଟି କରାଯାଇଥାଏ।
• ମୋରିସ୍-ଜୋନ୍ସ (Morris-Jones): ଭାରତୀୟ ସଂଘୀୟ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଏତେ ନମନୀୟ ଯେ ଏହା ଆଞ୍ଚଳିକ ଦାବିଗୁଡ଼ିକୁ ସଫଳତାର ସହ ନିଜ ମଧ୍ୟରେ ଗ୍ରହଣ ବା ସମାଧାନ (absorbs) କରିପାରେ।
• ମାୟରନ୍ ୱେନର୍ (Myron Weiner): ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଆଞ୍ଚଳିକ ଦଳଗୁଡ଼ିକର ବିକାଶ ଦେଶର ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ଆହୁରି ସ୍ଥିର କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ।
• ଯୋଗେନ୍ଦ୍ର ଯାଦବ: ରାଜନୀତିର ଆଞ୍ଚଳିକୀକରଣ (Regionalization) ଗଣତନ୍ତ୍ରର ଚେରକୁ ତୃଣମୂଳ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ଗଭୀର କରିବାରେ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।

ତେଣୁ, ଆଞ୍ଚଳିକତା ପ୍ରକୃତିଗତ ଭାବେ ସର୍ବଦା ଦେଶ ପାଇଁ କ୍ଷତିକାରକ ନୁହେଁ; ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଏହାର ରାଜନୈତିକ ତଥା ପ୍ରଶାସନିକ ପରିଚାଳନା (political management) ଉପରେ ନିର୍ଭର କରେ।

ଉପସଂହାର (Conclusion)

ଭାରତରେ ଆଞ୍ଚଳିକତା ଦେଶର ଏକତା ଏବଂ ବିବିଧତା ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ନିରନ୍ତର ସନ୍ତୁଳନକୁ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ। ଯଦିଓ ଏହା କେତେକ ସମୟରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଆହ୍ୱାନ ଦେଇଥାଏ, ଏହା ସହିତ ଏହା ଆଞ୍ଚଳିକ ଆଶା ଆକାଂକ୍ଷାକୁ ସ୍ୱୀକୃତି ଦେଇ ଗଣତନ୍ତ୍ରର ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ। ଭାରତୀୟ ସଂଘୀୟ ପ୍ରଶାସନ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ରାଜ្យ ପୁନର୍ଗଠନ ଏବଂ ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ପରିଷଦ ଭଳି ନମନୀୟ ମାଧ୍ୟମ ବ୍ୟବହାର କରି ଆଞ୍ଚଳିକ ପରିଚୟକୁ ସମ୍ମାନ ଦେବାର ଏକ ସଫଳ ଓ ବ୍ୟାବହାରିକ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରିପାରିଛି।

ପରୀକ୍ଷା-ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ (Exam-Oriented Key Points)

• ଆଞ୍ଚଳିକତା (Regionalism): ନିଜର ଭୌଗୋଳିକ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଅଞ୍ଚଳ ପ୍ରତି ରହିଥିବା ଦୃଢ଼ ରାଜନୈତିକ ଆନୁଗତ୍ୟ।
• ମୁଖ୍ୟ କାରଣ: ଆର୍ଥିକ ଅସମାନତା, ଭାଷାଗତ ପରିଚୟ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ।
• ଭାରତ ଏହି ସମସ୍ୟାର ସମାଧାନ ପାଇଁ ରାଜ୍ୟ ପୁନର୍ଗଠନ ପ୍ରକ୍ରିୟା ବ୍ୟବହାର କରେ।
• ସ୍ୱାୟତ୍ତ ଶାସନ ମଡେଲଗୁଡ଼ିକ ଅସମପରିମାଣ ସଂଘବାଦ (asymmetric federalism) ର ଉଦାହରଣ ଅଟନ୍ତି।
• ସମାଜରେ ଏହାର ଉଭୟ ସକାରାତ୍ମକ (ଗଣତନ୍ତ୍ରର ବିକାଶ) ଏବଂ ନକାରାତ୍ମକ (ଆନ୍ତଃ-ରାଜ୍ୟ ବିବାଦ) ପ୍ରଭାବ ରହିଛି।
• ତେଲଙ୍ଗାନା, ଉତ୍ତରାଖଣ୍ଡ ଏବଂ ଝାଡ଼ଖଣ୍ଡ ଆଞ୍ଳିକ ଆନ୍ଦୋଳନ ଯୋଗୁଁ ଗଠିତ ରାଜ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରମୁଖ ଉଦାହରଣ।
• ସଠିକ୍ ଭାବେ ପରିଚାଳିତ ହେଲେ ଆଞ୍ଚଳିକତା ସଂଘୀୟ ଗଣତନ୍ତ୍ରକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିବା ବଦଳରେ ଆହୁରି ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ।