ଅଧ୍ୟାୟ ୧୨: ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଏବଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ (Delegation and Decentralization)
ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବା କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର (Delegation) ଏବଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ (Decentralization) ହେଉଛି ପ୍ରଶାସନିକ ସଂଗଠନର ଦୁଇଟି ପରସ୍ପର ସହ ଜଡ଼ିତ କିନ୍ତୁ ଭିନ୍ନ ନୀତି। ଉଭୟ ନୀତି ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ କ୍ଷମତା ବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ବଣ୍ଟନ ସହ ସମ୍ପୃକ୍ତ ଏବଂ ଜନ ପ୍ରଶାସନରେ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା, ସମ୍ବେଦନଶୀଳତା ତଥା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ପାଇଁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
ବୃହତ ସରକାରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକରେ, କୌଣସି ଏକ ଏକକ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (single authority)ଙ୍କ ପକ୍ଷେ ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ପରିଚାଳନା କରିବା ଅସମ୍ଭବ। ତେଣୁ, ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଏବଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ କ୍ଷମତାକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ବଣ୍ଟନ କରାଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
୧୨.୧ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ଅର୍ଥ (Meaning of Delegation)
ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ (Delegation) କହିଲେ ସେହି ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ବୁଝାଏ ଯେଉଁଥିରେ ଜଣେ ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀ (superior) ନିଜର ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଦାୟିତ୍ୱ ନିଜ ପାଖରେ ରଖି, ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ ପାଇଁ ନିଜର ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀ (subordinate)ଙ୍କୁ କ୍ଷମତା ବା ଅଧିକାର ହସ୍ତାନ୍ତର କରନ୍ତି।
- ସରଳ ଭାଷାରେ, ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ ଏବଂ କ୍ଷମତା ଅର୍ପଣ କରିବା, କିନ୍ତୁ ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଜବାବଦିହିତା (accountability)କୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ହସ୍ତାନ୍ତର ନ କରିବା।
୧୨.୨ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ସଂଜ୍ଞା (Definition)
- ଲୁଇସ୍ ଆଲେନ୍ (Louis Allen): ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱକୁ ଏହିପରି ସଂଜ୍ଞାୟିତ କରିଛନ୍ତି:
“ଅନ୍ୟମାନଙ୍କୁ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନର ଦାୟିତ୍ୱ ଦେବା ଏବଂ ତାହାକୁ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରିବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା ହିଁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ।”
- କୁଣ୍ଟଜ୍ ଏବଂ ଓ’ଡୋନେଲ୍ (Koontz and O’Donnell): ଙ୍କ ମତରେ, ମ୍ୟାନେଜରମାନେ ନିର୍ଦ୍ଧାରିତ କାର୍ଯ୍ୟ ସଫଳତାର ସହ ସମ୍ପନ୍ନ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଯେଉଁ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ କ୍ଷମତା ବଣ୍ଟନ କରନ୍ତି, ତାହାକୁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ କୁହାଯାଏ।
୧୨.୩ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ମୂଳ ଉପାଦାନ (Elements)
ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ତିନୋଟି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ଉପାଦାନକୁ ନେଇ ଗଠିତ:
- କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ/କ୍ଷମତା (Authority): ଅର୍ପିତ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବା ଏବଂ ପଦକ୍ଷେପ ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଜଣେ ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ ଦିଆଯାଇଥିବା ଆଇନଗତ ଅଧିକାର।
- ଦାୟିତ୍ୱ (Responsibility): ଆପେକ୍ଷିକ କାର୍ଯ୍ୟକୁ ସଠିକ୍ ଭାବେ ସମ୍ପାଦନ କରିବା ପାଇଁ ଜଣେ ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀଙ୍କର ଥିବା କର୍ତ୍ତବ୍ୟ ବା ବାଧ୍ୟବାଧକତାର ବୋଧ।
- ଜବାବଦିହିତା (Accountability): ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଇଥିବା କାର୍ଯ୍ୟର ସଫଳତା ବା ବିଫଳତା ପାଇଁ ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀ ଜଣକ ନିଜର ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ନିକଟରେ ଉତ୍ତରଦାୟୀ ରହିବା।
୧୨.୪ ଚିତ୍ର: ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ପ୍ରକ୍ରିୟା (Process of Delegation)
ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀ (Superior)
│
│ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରନ୍ତି
▼
ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀ (Subordinate)
│
କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପାଦନ
│
ରିପୋର୍ଟ ପ୍ରଦାନ (ଜବାବଦିହିତା)
୧୨.୫ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ଗୁରୁତ୍ୱ (Importance)
- ସଂଗଠନର ଦକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପାଇଁ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ। ଏହା ଉଚ୍ଚ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ହ୍ରାସ କରେ ଏବଂ ସେମାନଙ୍କୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ନୀତିଗତ ବିଷୟ ଉପରେ ଅଧିକ ଧ୍ୟାନ ଦେବାକୁ ସୁଯୋଗ ଦିଏ।
- ତଳ ସ୍ତରର ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ କ୍ଷମତାପନ୍ନ କରି ଏହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣର ଗତିକୁ ତ୍ୱରାନ୍ୱିତ କରେ।
- ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ ଦାୟିତ୍ୱ ଏବଂ କ୍ଷମତା ପ୍ରଦାନ କରି ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ପରିଚାଳନାଗତ ଦକ୍ଷତା (managerial skills) ବିକଶିତ କରେ।
- ଏହା ସାଂଗଠନିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ନମନୀୟତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ।
- ଏହା ମାନବ ସମ୍ବଳର ସର୍ବୋତ୍ତମ ଉପଯୋଗ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
୧୨.୬ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ସୁଫଳ (Advantages)
- ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ସଂଗଠନର ବିଭିନ୍ନ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ବଣ୍ଟନ କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରେ, ଯାହା ଫଳରେ ସର୍ବୋଚ୍ଚ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟର ଅତ୍ୟଧିକ ଚାପ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ନାହିଁ।
- କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କୁ କ୍ଷମତା ଓ ଦାୟିତ୍ୱ ପ୍ରଦାନ କରି ଏହା ସେମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ପ୍ରେରଣା (motivation) ବୃଦ୍ଧି କରେ।
- ଏହା କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କିମ୍ବା ତଳ ସ୍ତରରେ ଦ୍ରୁତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ।
- ଏହା ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ଉତ୍ତମ ସମନ୍ୱୟ ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞତା (specialization) କ୍ଷେତ୍ରରେ ଯୋଗଦାନ ଦେଇଥାଏ।
୧୨.୭ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ସୀମିତତା ବା ତ୍ରୁଟି (Limitations)
- ଯଦି ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀମାନେ ଦାୟିତ୍ୱହୀନ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ତେବେ ଏହା କ୍ଷମତାର ଅପବ୍ୟବହାର (misuse of authority) ଆଡ଼କୁ ଗତି କରିପାରେ।
- କେତେକ ମ୍ୟାନେଜର ନିଜର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ହରାଇବାର ଭୟ ଯୋଗୁଁ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାକୁ ସଙ୍କୋଚ ବୋଧ କରନ୍ତି।
- ଖରାପ ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଅର୍ପିତ କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ଭ୍ରମ ବା ଅବୁଝାମଣା ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।
- ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କର ଉପଯୁକ୍ତ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣର ଅଭାବ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ପ୍ରଭାବଶାଳୀତାକୁ ହ୍ରାସ କରିଦିଏ।
୧୨.୮ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣର ଅର୍ଥ (Meaning of Decentralization)
비କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ (Decentralization) କହିଲେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ସ୍ତରରୁ ପ୍ରଶାସନର ତଳ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ବଣ୍ଟନକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହା ସ୍ଥାନୀୟ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ ସ୍ୱାଧୀନ ଭାବେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାକୁ ଅନୁମତି ଦେଇଥାଏ।
- ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଭଳି ଏହା କୌଣସି ଅସ୍ଥାୟୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ନୁହେଁ, ବରଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣରେ କ୍ଷମତାର ସ୍ଥାୟୀ ହସ୍ତାନ୍ତର (permanent transfer of authority) ସାମିଲ ଥାଏ।
୧2.୯ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣର ସଂଜ୍ଞା (Definition)
- ଅର୍ଲ ଲାଥାମ୍ (Earl Latham): ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣକୁ ସଂଗଠନର ସର୍ବନିମ୍ନ ସ୍ତର ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର କରିବାର ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା ଭାବରେ ସଂଜ୍ଞାୟିତ କରିଛନ୍ତି।
- ସରଳ ଭାଷାରେ, ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣର ଅର୍ଥ ହେଉଛି ନିଷ୍ପତ୍ତି ନେବାର କ୍ଷମତାକୁ କେବଳ ଉପର ସ୍ତରରେ ସୀମିତ ନ ରଖି ସମଗ୍ର ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ବିସ୍ତାର କରିବା।
୧୨.୧୦ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
- ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣରେ ପ୍ରଶାସନର ନିମ୍ନ ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷମତା ସ୍ଥାୟୀ ଭାବେ ହସ୍ତାନ୍ତର କରାଯାଏ।
- ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ଏବଂ ସ୍ୱାୟତ୍ତତା (autonomy)କୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ।
- ଏହା କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ଉପରେ ରହିଥିବା ନିର୍ଭରଶୀଳତାକୁ ହ୍ରାସ କରେ।
- ଏହା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଅଂଶଗ୍ରହଣ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାକୁ ଉତ୍ସାହିତ କରେ।
- ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ତୁଳନାରେ ଏହା ଏକ ବ୍ୟାପକ ଏବଂ ଅଧିକ ସ୍ଥାୟୀ ପ୍ରକ୍ରିୟା।
୧୨.୧୧ ଚିତ୍ର: କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ବନାମ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ
କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ (Centralization)
କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (Central Authority)
│
┌───────────────┴───────────────┐
▼ ▼
ୟୁନିଟ୍ କ (Unit A) ୟୁନିଟ୍ ଖ (Unit B)
ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ (Decentralization)
ୟୁନିଟ୍ କ (Unit A) ୟୁନିଟ୍ ଖ (Unit B) ୟୁନିଟ୍ ଗ (Unit C)
▲ ▲ ▲
└──────────────────┼──────────────────┘
ସ୍ଥାନୀୟ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ କ୍ଷମତା
୧୨.୧୨ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣର ସୁଫଳ (Advantages)
- କେନ୍ଦ୍ରୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ହ୍ରାସ କରି ଏହା ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରେ।
- ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଏବଂ ପରିସ୍ଥିତି ପ୍ରତି ସରକାରଙ୍କ ପ୍ରତିକ୍ରିୟାଶୀଳତା ବା ସମ୍ବେଦନଶୀଳତାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିଥାଏ।
- ଏହା ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ଅଂଶଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ (ଯେପରିକି ପଞ୍ଚାୟତରାଜ ବ୍ୟବସ୍ଥା)।
- ଏହା ସ୍ଥାନୀୟ ସ୍ତରରେ ନୂତନତା (innovation) ଏବଂ ନମନୀୟତା ବୃଦ୍ଧି କରେ।
- ପ୍ରଶାସନକୁ ଲୋକମାନଙ୍କର ଅଧିକ ନିକଟତର କରି ଏହା ଜବାବଦିହିତାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ।
୧୨.୧୩ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣର ସୀମିତତା ବା ତ୍ରୁଟି (Limitations)
- ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ନୀତିଗୁଡ଼ିକର କାର୍ଯ୍ୟକାରିତାରେ ଅସଙ୍ଗତି (inconsistency) ଦେଖାଦେବାର ଆଶଙ୍କା ଥାଏ।
- ଏହା ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରଶାସନିକ ୟୁନିଟ୍ଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ସମନ୍ୱୟ ରକ୍ଷା କ୍ଷେତ୍ରରେ ସମସ୍ୟା ସୃଷ୍ଟି କରିପାରେ।
- ସ୍ଥାନୀୟ କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ନିକଟରେ ଉପଯୁକ୍ତ ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଏବଂ ପର୍ଯ୍ୟାପ୍ତ ସମ୍ବଳର ଅଭାବ ଥାଇପାରେ।
- କାର୍ଯ୍ୟଗୁଡ଼ିକର ଦୋହରୀକରଣ (duplication of functions) ଯୋଗୁଁ ଏହା ପ୍ରଶାସନିକ ଖର୍ଚ୍ଚ ବୃଦ୍ଧି କରିପାରେ।
୧୨.୧୪ ପାର୍ଥକ୍ୟ: ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ବନାମ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ
| ଆଧାର | ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ (Delegation) | ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ (Decentralization) |
| ଅର୍ଥ | ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ଅଧୀନସ୍ଥ କର୍ମଚାରୀଙ୍କୁ କ୍ଷମତା ହସ୍ତାନ୍ତର | ନିମ୍ନ ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ବଣ୍ଟନ |
| ପ୍ରକୃତି | ଅସ୍ଥାୟୀ (Temporary) | ସ୍ଥାୟୀ (Permanent) |
| ପରିସର | ସୀମିତ (କେବଳ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ) | ବ୍ୟାପକ (ସାଂଗଠନିକ କିମ୍ବା ଶାସନତାନ୍ତ୍ରିକ) |
| ଜବାବଦିହିତା | ଉପରିସ୍ଥ ଅଧିକାରୀଙ୍କ ପାଖରେ ସୁରକ୍ଷିତ ରହେ | ତଳ ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରେ ବଣ୍ଟାଯାଏ |
| ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ | କାର୍ଯ୍ୟଭାର ହ୍ରାସ କରିବା | ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା |
| ସ୍ତର | ବ୍ୟକ୍ତିଗତ କିମ୍ବା ୟୁନିଟ୍ ସ୍ତରରେ ହୁଏ | ସମଗ୍ର ସଂଗଠନ ବା ରାଷ୍ଟ୍ର ସ୍ତରରେ ହୁଏ |
ଉପସଂହାର (Conclusion)
ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଏବଂ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ହେଉଛି ପ୍ରଶାସନିକ ସଂଗଠନର ଦୁଇଟି ଅତ୍ୟାବଶ୍ୟକ ମାଧ୍ୟମ। କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ ସ୍ତରରେ କାର୍ଯ୍ୟଭାର ହ୍ରାସ କରିବା ଏବଂ ପରିଚାଳନାଗତ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ସାହାଯ୍ୟ କରୁଥିବା ବେଳେ, ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ନିମ୍ନ ସ୍ତରର ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷମତାପନ୍ନ କରି ଏବଂ ସହଭାଗିତାମୂଳକ ପ୍ରଶାସନକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରି ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିଥାଏ। ଆଧୁନିକ ଜନ ପ୍ରଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର ସଫଳ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା ପାଇଁ ଏହି ଦୁଇଟିଯାକ ନୀତି ଅତ୍ୟନ୍ତ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ।
ପରୀକ୍ଷା-ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ (Exam-Oriented Key Points)
- ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ: ଦାୟିତ୍ୱ ନିଜ ପାଖରେ ରଖି କେବଳ କ୍ଷମତା ବା ଅଧିକାରର ହସ୍ତାନ୍ତର।
- 비କେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ: ସଂଗଠନ କିମ୍ବା ଶାସନର ନିମ୍ନ ସ୍ତରଗୁଡ଼ିକୁ କ୍ଷମତାର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ବଣ୍ଟନ।
- କ୍ଷମତା (Authority), ଦାୟିତ୍ୱ (Responsibility) ଏବଂ ଜବାବଦିହିତା (Accountability) ହେଉଛି ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱର ତିନୋଟି ମୂଳ ଉପାଦାନ।
- ପ୍ରତିନିଧିତ୍ୱ ଅସ୍ଥାୟୀ ହୋଇଥିବା ବେଳେ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ସ୍ଥାୟୀ ଅଟେ।
- ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକରଣ ଗଣତନ୍ତ୍ର ଏବଂ ସ୍ଥାନୀୟ ଶାସନ (local governance)କୁ ସୁଦୃଢ଼ କରେ।
- ଉଭୟ ନୀତି ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ପ୍ରଭାବଶାଳୀତା ବୃଦ୍ଧି କରିବାରେ ସାହାଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
