ମିସେଲ୍ ଫୁକୋ: ଶାସନଶୀଳତା ଏବଂ ନୈତିକତା (Michel Foucault: Governmentality and Ethics)

୧. ଉପକ୍ରମଣିକା: କ୍ଷମତାରୁ ଶାସନ ଆଡ଼କୁ (Introduction: From Power to Government)

• ବୈଚାରିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ଫୁକୋ ତାଙ୍କର ପ୍ରାରମ୍ଭିକ କୃତିଗୁଡ଼ିକରେ (ଯେପରିକି Discipline and Punish) ବିଭିନ୍ନ ଅନୁଷ୍ଠାନ କିପରି ମାନବ ଶରୀରକୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବା ଦମନ କରନ୍ତି, ସେ ବିଷୟରେ ଆଲୋଚନା କରିଥିଲେ।
• ନୂତନ ପ୍ରଶ୍ନ: କିନ୍ତୁ ତାଙ୍କର ପରବର୍ତ୍ତୀ ସମୟର ବକ୍ତୃତାଗୁଡ଼ିକରେ (୧୯୭୮–୧୯୭୯, କଲେଜ୍ ଡି ଫ୍ରାନ୍ସ) ସେ ଏକ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ପଚାରିଥିଲେ: ଆଧୁନିକ ରାଷ୍ଟ୍ର କେବଳ ପଶୁବଳ ପ୍ରୟୋଗ ନକରି ଜଣେ ସ୍ୱାଧୀନ ନାଗରିକକୁ କିପରି ଶାସନ କରେ?
• ଉତ୍ତର: ଏହା କେବଳ ବାଧ୍ୟତାମୂଳକ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ହୁଏନାହିଁ, ବରଂ ଶାସନର ଏକ ଅପୂର୍ବ କଳା ମାଧ୍ୟମରେ ହୋଇଥାଏ, ଯାହାକୁ ସେ ‘ଶାସନଶୀଳତା’ ବା ଗଭର୍ଣ୍ଣମେଣ୍ଟାଲିଟି (Governmentality) ବୋଲି କହିଛନ୍ତି। ଏହା ରାଜନୀତି ଏବଂ ମାନବର ଆତ୍ମ-ପରିଚୟ ମଧ୍ୟରେ ଏକ ସେତୁ ସଦୃଶ।

୨. ଶାସନଶୀଳତାର ଅବଧାରଣା: “ଆଚରଣର ପରିଚାଳନା” (The Conduct of Conduct)

ଏହା ଫୁକୋଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଜଟିଳ ଏବଂ ଉପଯୋଗୀ ଅବଧାରଣା ମଧ୍ୟରୁ ଗୋଟିଏ।

• ଶବ୍ଦର ଗଠନ: Gouverner (ଶାସନ କରିବା ବା ଦିଗଦର୍ଶନ ଦେବା) + Mentalité (ଚିନ୍ତା କରିବାର ଶୈଳୀ)।
• ସଂଜ୍ଞା: ଏହା ହେଉଛି “ଶାସନର କଳା”। ଏହା ଏପରି ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ପ୍ରକ୍ରିୟା, ହିସାବ ଓ କୌଶଳକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ଉପରେ କ୍ଷମତା ପ୍ରୟୋଗ କରାଯାଏ।
• ମୂଳ ସୂତ୍ର: ଫୁକୋଙ୍କ ମତରେ ଗଭର୍ଣ୍ଣମେଣ୍ଟାଲିଟି ହେଉଛି “ଆଚରଣର ପରିଚାଳନା” (The Conduct of Conduct)।
  • ଏହା ଆପଣଙ୍କୁ ଶାରୀରିକ ଭାବେ କୌଣସି କାମ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରେନାହିଁ (ଦାସତ୍ୱ ଭଳି)।
  • ବରଂ, ଏହା ଆପଣଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ଏଭଳି ଭାବେ ମାର୍ଗଦର୍ଶନ କରେ, ଯଦ୍ୱାରା ଆପଣ ନିଜ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ସେହି କାମଟି କରନ୍ତି, ଯାହା ରାଷ୍ଟ୍ର ବା ସରକାର ଚାହାନ୍ତି।

ଉଦାହରଣ: ସରକାର ଆପଣଙ୍କୁ ଜୋର ଜବରଦସ୍ତ ପଇସା ସଞ୍ଚୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରନ୍ତି ନାହିଁ। ବରଂ, ସେ ଟ୍ୟାକ୍ସ ରିହାତି (ଯେପରିକି PPF ବା ଭାରତରେ ବିଭିନ୍ନ ସଞ୍ଚୟ ଯୋଜନା) ର ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରନ୍ତି, ଯାହାଫଳରେ ଆପଣ ନିଜ ଲାଭ ପାଇଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ପଇସା ଜମା କରନ୍ତି ଏବଂ ଏହା ଦ୍ୱାରା ଦେଶର ଅର୍ଥନୀତି ସୁଦୃଢ଼ ହୁଏ।

୩. ଐତିହାସିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ: ସାର୍ବଭୌମତ୍ୱରୁ ଜନସଂଖ୍ୟା ଆଡ଼କୁ (The Shift: From Sovereignty to Population)

ଫୁକୋ ଶାସନ ପଦ୍ଧତିର ଏକ ସୁନ୍ଦର ଐତିହାସିକ ବିକାଶ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି:

ସାର୍ବଭୌମ କ୍ଷମତା (ମଧ୍ୟଯୁଗ)  >  ଶୃଙ୍ଖଳିତ କ୍ଷମତା (୧୭-୧୮ଶ ଶତାବ୍ଦୀ)   >   ଶାସନଶୀଳତା (ଆଧୁନିକ ଯୁଗ)
ଲକ୍ଷ୍ୟ: ଭୂଖଣ୍ଡ / ଜମି          ଲକ୍ଷ୍ୟ: ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଶରୀର                ଲକ୍ଷ୍ୟ: ଜନସାଧାରଣ / ସମୂହ
ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ରାଜାଙ୍କ କ୍ଷମତା ରକ୍ଷା   ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ଆଜ୍ଞାବହ ଶ୍ରମିକ ଗଠନ         ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ: ସୁରକ୍ଷା ଓ ଜନକଲ୍ୟାଣ

• ଆଧୁନିକ ଯୁଗ (Governmentality): ବର୍ତ୍ତମାନ ରାଷ୍ଟ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ସାମୂହିକ ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ, ଜନ୍ମ ହାର, ଅର୍ଥନୀତି ଏବଂ ସୁରକ୍ଷାର ପରିଚାଳନା କରିବା। ଏହା କୌଣସି ଜୋରଜବରଦସ୍ତି ନୁହେଁ, ବରଂ ରାଜନୈତିକ ଅର୍ଥନୀତିର ଏକ କୌଶଳ।

୪. ନବ-ଉଦାରବାଦୀ ଶାସନଶୀଳତା: “ନିଜର ଉଦ୍ୟୋଗୀ” (Neoliberal Governmentality)

ଫୁକୋ ନବ-ଉଦାରବାଦ (Neoliberalism) କୁ କେବଳ ଏକ ଆର୍ଥିକ ନୀତି ଭାବରେ ଦେଖିନାହାନ୍ତି, ବରଂ ଏହା ମଣିଷର ମନକୁ ଶାସନ କରିବାର ଏକ ନୂଆ ଉପାୟ ବୋଲି କହିଛନ୍ତି।

• ଉଦାରବାଦ (Liberalism): ସରକାର କହନ୍ତି, “ମୁଁ ବଜାର ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କରିବି ନାହିଁ, ତାକୁ ମୁକ୍ତ ଛାଡ଼ିଦେବି।”
• ନବ-ଉଦାରବାଦ (Neoliberalism): ସରକାର କହନ୍ତି, “ମୁଁ ସମଗ୍ର ସମାଜ ଓ ମାନବୀୟ ସମ୍ପର୍କକୁ ଏକ ବଜାର ଭଳି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ବାଧ୍ୟ କରିବି।”
• ଆତ୍ମ-ଉଦ୍ୟୋଗୀ (The Entrepreneur of the Self): ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତିକୁ ଶିକ୍ଷା ଦିଆଯାଏ ଯେ ସେ ନିଜେ ଏକ “ଛୋଟ କମ୍ପାନୀ” ସଦୃଶ। ଆପଣ ନିଜେ ଏକ ମାନବ ପୁଞ୍ଜି (Human Capital)। ପ୍ରତିଯୋଗିତାରେ ତିଷ୍ଠି ରହିବା ପାଇଁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିଜ ଶିକ୍ଷା, ସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ଏବଂ ନିଜର ବ୍ରାଣ୍ଡିଂ ଉପରେ ନିଜକୁ ନିବେଶ କରିବାକୁ ହେବ।
• ପରିଣାମ: ସରକାରଙ୍କୁ ଆପଣଙ୍କୁ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବାକୁ ପଡ଼େନାହିଁ; ବଜାରରେ ବଞ୍ଚି ରହିବା ପାଇଁ ଆପଣ ନିଜକୁ ନିଜେ ଶୃଙ୍ଖଳିତ କରିଥାନ୍ତି।

୫. ନୈତିକତା: ନିଜ ପାଖକୁ ଫେରିବା (Ethics: The Return to the Self)

ଜୀବନର ଶେଷ ବର୍ଷଗୁଡ଼ିକରେ ଫୁକୋ ନୈତିକତା (Ethics) ଆଡ଼କୁ ଆକର୍ଷିତ ହୋଇଥିଲେ।

• ନୈତିକତା ବନାମ ସାମାଜିକ ନୀତି: ସେ “ସାମାଜିକ ନୀତିବାଦ” (ଧର୍ମ ବା ଆଇନ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତୁତ ନିୟମକୁ ଅନ୍ଧ ଭାବେ ପାଳନ କରିବା) ଏବଂ “ପ୍ରକୃତ ନୈତିକତା” (ନିଜ ସହିତ ନିଜର ଥିବା ଆନ୍ତରିକ ସମ୍ପର୍କ) ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ।
• ନିଜର ଯତ୍ନ (Care of the Self / Souci de Soi): ପ୍ରାଚୀନ ଗ୍ରୀକ୍ ଏବଂ ରୋମାନ୍ ଦର୍ଶନରୁ ପ୍ରେରଣା ନେଇ ଫୁକୋ ଯୁକ୍ତି କରିଥିଲେ ଯେ ସ୍ୱାଧୀନତାର ଅର୍ଥ “ଯାହା ଇଚ୍ଛା ତାହା କରିବା” ନୁହେଁ।
• ପ୍ରକୃତ ସ୍ୱାଧୀନତା ହେଉଛି ଆତ୍ମ-ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ବା ଆତ୍ମ-ସାମର୍ଥ୍ୟ। ଏହା ହେଉଛି ନିଜ ଜୀବନକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର କଳାକୃତି ଭାବରେ ଗଢ଼ିବା ପାଇଁ ନିଜ ଉପରେ କରାଯାଉଥିବା କଠିନ ପରିଶ୍ରମ।
• ଜୀବନର ସୌନ୍ଦର୍ଯ୍ୟ ଶାସ୍ତ୍ର (Aesthetics of Existence): ଯେପରି ଜଣେ ଭାସ୍କର ପଥରକୁ କାଟି ଏକ ସୁନ୍ଦର ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼େ, ସେହିପରି ପ୍ରତ୍ୟେକ ବ୍ୟକ୍ତି ଧ୍ୟାନ, ସଠିକ୍ ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଚିନ୍ତନ ଦ୍ୱାରା ନିଜର ଆତ୍ମା ଓ ଶରୀରକୁ ଏକ ସୁନ୍ଦର ରୂପ ଦେବା ଉଚିତ୍।

୬. ଆତ୍ମ-ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା / ଆତ୍ମ-କୌଶଳ (Technologies of the Self)

ଆମେ ଏହି ନୈତିକତାକୁ ବାସ୍ତବରେ କିପରି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା? ଏଥିପାଇଁ କେତେକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କୌଶଳ ବା ପଦ୍ଧତି ରହିଛି:

ସଂଜ୍ଞା: ଏଗୁଡ଼ିକ ହେଉଛି ସେହି ପ୍ରଣାଳୀ ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ଜଣେ ବ୍ୟକ୍ତି ନିଜକୁ ରୂପାନ୍ତରିତ କରିବା ପାଇଁ ନିଜ ଶରୀର, ମନ ଏବଂ ଚିନ୍ତାଧାରା ଉପରେ ବିଭିନ୍ନ କ୍ରିୟା କରିଥାଏ।

• ଐତିହାସିକ ଉଦାହରଣଗୁଡ଼ିକ:
  • ପାପ ସ୍ୱୀକାର (Confession): (ଖ୍ରୀଷ୍ଟଧର୍ମରେ) ନିଜର ଭୁଲ୍‌କୁ ପୁରୋହିତଙ୍କ ସାମ୍ନାରେ କହି ଆତ୍ମଶୁଦ୍ଧି କରିବା।
  • ଡାଏରୀ ଲେଖିବା (Journaling): (ପ୍ରାଚୀନ ଷ୍ଟୋଇକ୍ ଦର୍ଶନରେ) ପ୍ରତିଦିନ ନିଜର ଚିନ୍ତାଧାରାକୁ ଲେଖି ନିଜ ଆଚରଣର ସମାଲୋଚନାତ୍ମକ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରିବା।
  • ଆଧୁନିକ ଜୀବନଶୈଳୀ: ଶରୀର ଓ ମନକୁ ସୁସ୍ଥ ରଖିବା ପାଇଁ ଜିମ୍ ଯିବା, ଯୋଗ କିମ୍ବା ଡାଏଟ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରିବା।
• ଚୂଡ଼ାନ୍ତ ଲକ୍ଷ୍ୟ: ଫୁକୋ ଆଶା କରିଥିଲେ ଯେ ଏହି ଆତ୍ମ-କୌଶଳଗୁଡ଼ିକୁ ସାମାଜିକ ପ୍ରତିରୋଧ (Resistance) ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ। ସମାଜ ବା ରାଷ୍ଟ୍ର ଆମ ଉପରେ ଯେଉଁ ପରିଚୟ ଲଦି ଦେଉଛି, ତାକୁ ପ୍ରତ୍ୟାଖ୍ୟାନ କରି ଆମେ ନିଜ ନିୟମରେ ନିଜର ଏକ ସ୍ୱାଧୀନ ପରିଚୟ ସୃଷ୍ଟି କରିପାରିବା।

୭. ସମାଲୋଚନାତ୍ମକ ବିଶ୍ଳେଷଣ (Critical Analysis – Mains Perspective)

ଗୁଣ / ସଫଳତା (Strengths):

• କୋମଳ କ୍ଷମତାର ସଠିକ୍ ବ୍ୟାଖ୍ୟା: ଆଧୁନିକ ଗଣତାନ୍ତ୍ରିକ ସରକାରଗୁଡ଼ିକ କିପରି କାମ କରନ୍ତି, ତାହା ‘ଶାସନଶୀଳତା’ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଅତି ଚମତ୍କାର ଭାବେ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ। ସେମାନେ ବନ୍ଧୁକ ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି ନାହିଁ; ବରଂ ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରୋତ୍ସାହନ, ପୁରସ୍କାର ଏବଂ ଶିକ୍ଷା ମାଧ୍ୟମରେ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମନକୁ ନିଜ ହିସାବରେ ପରିଚାଳିତ କରନ୍ତି।
• ବ୍ୟକ୍ତିର ସାମର୍ଥ୍ୟ (Agency): ଜୀବନର ଶେଷ ସମୟରେ ନୈତିକତା ଆଡ଼କୁ ତାଙ୍କର ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନ ତାଙ୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତକୁ ପୂର୍ବ ନିରାଶାବାଦରୁ ରକ୍ଷା କଲା। ସେ ଦର୍ଶାଇଲେ ଯେ ଜଟିଳ କ୍ଷମତା ସଂରଚନା ମଧ୍ୟରେ ରହି ମଧ୍ୟ ଜଣେ ମଣିଷ ନିଜ ଚେଷ୍ଟାରେ ନିଜକୁ ବଦଳାଇ ପାରିବାର ସାମର୍ଥ୍ୟ ରଖେ।

ଦୁର୍ବଳତା / ସମାଲୋଚନା (Weaknesses):

• ନବ-ଉଦାରବାଦର ପ୍ରଶଂସକ? କେତେକ ସମାଲୋଚକ ଯୁକ୍ତି କରନ୍ତି ଯେ ଫୁକୋ ନବ-ଉଦାରବାଦ ପ୍ରତି ଅତ୍ୟଧିକ ଆକର୍ଷିତ ଥିଲେ। ସେ ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ରାଷ୍ଟ୍ରର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କମିଯାଉଥିବାର ଦେଖି ଖୁସି ଥିଲେ, କିନ୍ତୁ ଏହା ଦ୍ୱାରା ସମାଜରେ ଯେଉଁ ଭୟଙ୍କର ଆର୍ଥିକ ଅସମାନତା ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ, ତାହାକୁ ସେ ଅଣଦେଖା କରିଥିଲେ।
• ଅଭିଜାତବାଦୀ ଚିନ୍ତାଧାରା: ତାଙ୍କର “ଜୀବନକୁ ଏକ କଳାକୃତି ଭାବେ ଗଢ଼ିବା” (Aesthetics of Existence) ର ଚିନ୍ତାଧାରା କେବଳ ଉଚ୍ଚଶିକ୍ଷିତ ଧନୀକ ଶ୍ରେଣୀ ପାଇଁ ହିଁ ସମ୍ଭବ। ଦୁଇ ଓଳି ଗଣ୍ଡେ ଖାଇବା ପାଇଁ ଦିନରାତି ସଂଘର୍ଷ କରୁଥିବା ଜଣେ ଗରିବ ଶ୍ରମିକ ପାଖରେ “ନିଜ ଆତ୍ମାର ମୂର୍ତ୍ତି ଗଢ଼ିବା” ପାଇଁ ସମୟ କାହିଁ?

୮. ସାମ୍ପ୍ରତିକ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକତା (Contemporary Relevance)

• ଜନସ୍ୱାସ୍ଥ୍ୟ ପରିଚାଳନା: କୋଭିଡ୍ ମହାମାରୀ ସମୟରେ ‘ଗଭର୍ଣ୍ଣମେଣ୍ଟାଲିଟି’ର ସ୍ପଷ୍ଟ ପ୍ରଦର୍ଶନ ଦେଖିବାକୁ ମିଳିଥିଲା। ସରକାରମାନେ କେବଳ ପୋଲିସ ବଳ ପ୍ରୟୋଗ ନକରି ଲୋକଙ୍କୁ ସାମାଜିକ ଦୂରତା ଓ ମାସ୍କ ପିନ୍ଧିବା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ବିଜ୍ଞାପନ ଓ ପରାମର୍ଶ ମାଧ୍ୟମରେ ସେମାନଙ୍କ ଆଚରଣକୁ ଏଭଳି ପରିଚାଳିତ କଲେ ଯେ ଲୋକେ ନିଜ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ସ୍ୱେଚ୍ଛାରେ ତାହା କଲେ।
• ଗିଗ୍ ଇକୋନୋମିର ଶ୍ରମିକ: ଆଜିର ଓଲା, ଉବେର ବା ସୁଇଗି ଚାଳକମାନେ ହେଉଛନ୍ତି ପ୍ରକୃତ “ଆତ୍ମ-ଉଦ୍ୟୋଗୀ”। ସେମାନଙ୍କ ମୁଣ୍ଡ ଉପରେ କୌଣସି ସାଧାରଣ ବସ୍ ବା ମାଲିକ ନଥାନ୍ତି, କିନ୍ତୁ ସେମାନେ କମ୍ପାନୀର ଆଲଗୋରିଦମ ଏବଂ କଷ୍ଟମର୍ ରେଟିଂ ଦ୍ୱାରା ନିଜ ଆଚରଣକୁ ନିଜେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ କରନ୍ତି।
• ଆତ୍ମ-ସୁଧାର ସଂସ୍କୃତି (Self-Help Culture): ଆଜିର ବଜାରରେ ଚାଲିଥିବା ଲକ୍ଷ ଲକ୍ଷ ଟଙ୍କାର ସେଲ୍ଫ-ହେଲ୍ପ ବହି, ମାଇଣ୍ଡଫୁଲ୍‌ନେସ ଆପ୍‌ (Mindfulness Apps) ଏବଂ ଲାଇଫ୍ କୋଚ୍‌ଙ୍କ ବ୍ୟବସାୟ ପ୍ରକୃତରେ ଫୁକୋଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବର୍ଣ୍ଣିତ ଆତ୍ମ-ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Technologies of the Self) ର ଏକ ଆଧୁନିକ ବ୍ୟବସାୟିକ ରୂପ।

୧୦. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ସାରଣୀ (Summary Table)

୧୧. ସ୍ରୋତ (Sources)

• ଫୁକୋ, ମିସେଲ୍‌। ସେକ୍ୟୁରିଟି, ଟେରିଟୋରି, ପପୁଲେସନ୍ (୧୯୭୮ର ବକ୍ତୃତାମାଳା)।
• ଫୁକୋ, ମିସେଲ୍‌। ଦି ବାର୍ଥ ଅଫ୍ ବାୟୋପଲିଟିକ୍ସ (୧୯୭୯ର ବକ୍ତୃତାମାଳା)।
• ଫୁକୋ, ମିସେଲ୍‌। ଦି ହିଷ୍ଟ୍ରି ଅଫ୍ ସେକ୍ସୁଆଲିଟି, ଭାଗ-୩: ଦି କେୟାର୍ ଅଫ୍ ଦି ସେଲ୍ଫ।
• ରୋଜ୍, ନିକୋଲାସ୍। ପାୱାର୍ସ ଅଫ୍ ଫ୍ରିଡମ୍ (ଶାସନଶୀଳତା ଉପରେ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ପୁସ୍ତକ)।