ଉପନିବେଶବାଦର ପ୍ରମୁଖ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ: ଉଦାରବାଦ, ମାର୍କ୍ସବାଦ ଓ ଉତ୍ତର-ଔପନିବେଶିକବାଦ (Select Main Perspectives on Colonialism: Liberalism, Marxism, Post-colonialism Main Perspectives on Colonialism: Liberalism, Marxism, Post-colonialism)

୩.୧ ପରିଚୟ ଉପନିବେଶବାଦ ହେଉଛି ଏକ ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ଓ ସାମାଜିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଯେଉଁଥିରେ ଗୋଟିଏ ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶ ବା ଅଞ୍ଚଳ ଉପରେ ନିଜର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଶାସକ ଦେଶ ଉପନିବେଶର ରାଜନୈତିକ…

0 Comments

ଭାରତରେ ଜାତୀୟତାବାଦ ଅଧ୍ୟୟନର ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ: ଉଦାର ଜାତୀୟତାବାଦୀ, ଧାର୍ମିକ ଜାତୀୟତାବାଦୀ, ମାର୍କ୍ସବାଦୀ ଓ ସବାଲଟର୍ଣ୍ଣ (Approaches to the study of Nationalism in India: Liberal Nationalist, Religious Nationalist, Marxist and Subaltern)

3.1 ପରିଚୟ ଭାରତରେ ଜାତୀୟତାବାଦର ବିକାଶ ମୁଖ୍ୟତଃ ବ୍ରିଟିଶ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନର ବିରୋଧ ଏବଂ ରାଜନୈତିକ ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇବାର ଆକାଂକ୍ଷା ସହିତ ଜଡ଼ିତ ଥିଲା। କିନ୍ତୁ ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟତାବାଦର ଉତ୍ପତ୍ତି, ସ୍ୱରୂପ, ନେତୃତ୍ୱ ଓ ସାମାଜିକ ଆଧାରକୁ ନେଇ ଇତିହାସକାର ଏବଂ…

0 Comments

ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିକାଶ ଓ ଔପନିବେଶିକ ରାଷ୍ଟ୍ର (Constitutional Development and the Colonial State)

୧. ପରିଚୟ ବ୍ରିଟିଶ ଭାରତର ସାମ୍ବିଧାନିକ ବିକାଶ କହିଲେ ଅଠରଶହ ଶତାବ୍ଦୀରୁ ୧୯୪୭ ମସିହାରେ ଭାରତର ସ୍ୱାଧୀନତା ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ବ୍ରିଟିଶମାନଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରଚଳିତ ଆଇନ, ପ୍ରଶାସନିକ ସଂସ୍ଥା, ବିଧାନ ପରିଷଦ ଓ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାର କ୍ରମିକ ବିକାଶକୁ ବୁଝାଯାଏ। ଏହି ବିକାଶ…

0 Comments

ଜଙ୍ଗଲ, କୃଷି, ଭୂମି ସମ୍ପର୍କ, ଶିଳ୍ପ ଓ ପରିବେଶ ଉପରେ ପ୍ରଭାବ (Impact on Forest, Agriculture, Land relations, Industry and Ecology)

୧. ପରିଚୟ ବ୍ରିଟିଶ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନ ଭାରତର ଜଙ୍ଗଲ, କୃଷି ବ୍ୟବସ୍ଥା, ଭୂମି ସମ୍ପର୍କ, ଶିଳ୍ପ ଓ ପ୍ରାକୃତିକ ପରିବେଶରେ ବ୍ୟାପକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା। ଏହି ପରିବର୍ତ୍ତନଗୁଡ଼ିକ ମୁଖ୍ୟତଃ ଔପନିବେଶିକ ସରକାରର ଅର୍ଥନୈତିକ ସ୍ୱାର୍ଥ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ଆବଶ୍ୟକତା ସହିତ ଜଡ଼ିତ…

0 Comments

ଔପନିବେଶିକ ଚିନ୍ତାଧାରା ଓ ସଭ୍ୟ କରିବାର ଅଭିଯାନ: ସାଂସ୍କୃତିକ ଏବଂ ଜାତିଗତ ଶ୍ରେଷ୍ଠତାର ଦାବି (Colonial Ideology and Civilizing Mission: Assertion of Cultural and Racial Superiority)

୧. ପରିଚୟ ଭାରତରେ ବ୍ରିଟିଶ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନ କେବଳ ସାମରିକ ଶକ୍ତି, ଅର୍ଥନୈତିକ ଶୋଷଣ ଓ ପ୍ରଶାସନିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଉପରେ ଆଧାରିତ ନଥିଲା। ଏହି ଶାସନକୁ ଯଥାର୍ଥ ବୋଲି ପ୍ରମାଣ କରିବା ପାଇଁ ଏକ ବିଶେଷ ଚିନ୍ତାଧାରା ମଧ୍ୟ ଗଢ଼ି ଉଠିଥିଲା।…

0 Comments

ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍କାର ଆନ୍ଦୋଳନ (Religious Reform Movements)

୧. ପରିଚୟ ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀ ଏବଂ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ପ୍ରାରମ୍ଭରେ ଭାରତରେ ଧାର୍ମିକ ସଂସ୍କାର ଆନ୍ଦୋଳନ ସାମାଜିକ, ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ବୌଦ୍ଧିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅଂଶ ଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନ ସମୟରେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଶିକ୍ଷା, ଆଧୁନିକ ବିଜ୍ଞାନ, ମୁଦ୍ରଣ…

0 Comments

ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ଆନ୍ଦୋଳନ: ଜାତିପ୍ରଥା ବିରୋଧୀ ଆନ୍ଦୋଳନ ଓ ମହିଳା ମୁକ୍ତି ପଦକ୍ଷେପ (Social Reform Movements: Anti-Caste Movements and Women Emancipation Initiatives)

ପରିଚୟ ଊନବିଂଶ ଓ ବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ସାମାଜିକ ସଂସ୍କାର ଆନ୍ଦୋଳନ ଭାରତୀୟ ସମାଜର ପରିବର୍ତ୍ତନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା ନେଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ସମୟରେ ଭାରତୀୟ ସମାଜ ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବ, ଅସ୍ପୃଶ୍ୟତା, ଲିଙ୍ଗଗତ ଅସମାନତା, ବାଲ୍ୟବିବାହ, ସତୀପ୍ରଥା, ବିଧବା ବିବାହ ଉପରେ ସାମାଜିକ…

0 Comments

ଆଦିବାସୀ, କୃଷକ ଓ ଶ୍ରମିକ ଶ୍ରେଣୀର ପ୍ରତିରୋଧ (t Tribal, Peasants and Working-Class Resistance Tribal, Peasants and Working-Class Resistance)

ପରିଚୟ ବ୍ରିଟିଶ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଭାରତର ପ୍ରତିରୋଧ କେବଳ ଶିକ୍ଷିତ ନେତା, ରାଜନୈତିକ ସଂଗଠନ ଓ ସହରାଞ୍ଚଳର ଆନ୍ଦୋଳନ ମଧ୍ୟରେ ସୀମିତ ନଥିଲା। ଆଦିବାସୀ ସମ୍ପ୍ରଦାୟ, କୃଷକ ଓ ଶିଳ୍ପ ଶ୍ରମିକମାନେ ମଧ୍ୟ ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନ ବିରୋଧରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଭୂମିକା…

0 Comments

ଶିକ୍ଷା ଏବଂ ନୂତନ ମଧ୍ୟବିତ୍ତ ଶ୍ରେଣୀର ଉଦୟ (Education and the rise of the New-middle Class)

୧. ପରିଚୟ ବ୍ରିଟିଶ ଔପନିବେଶିକ ଶାସନ ସମୟରେ ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଭାରତର ସାମାଜିକ, ବୌଦ୍ଧିକ ଓ ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଆଧାର ହୋଇଥିଲା। ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀରେ ବ୍ରିଟିଶମାନେ ପାଶ୍ଚାତ୍ୟ ଜ୍ଞାନ, ଇଂରାଜୀ ଭାଷା, ବିଜ୍ଞାନ, ଦର୍ଶନ, ଆଇନ ଓ…

0 Comments

ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନ: ଭାରତୀୟ ଜାତୀୟ କଂଗ୍ରେସର ଗଠନ, ଉଦାର ସାମ୍ବିଧାନିକବାଦୀ, ସ୍ୱଦେଶୀ ଓ ଚରମପନ୍ଥୀ, ମୁସଲିମ୍ ଲିଗ୍ ଏବଂ ହିନ୍ଦୁ ମହାସଭା (Nationalist Movement: Formation of Indian National Congress, Liberal Constitutionalist, Swadeshi and the Radicals, Muslim League and Hindu Mahasabha)

1. ପରିଚୟ ଭାରତରେ ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଆନ୍ଦୋଳନର ବିକାଶ ଊନବିଂଶ ଶତାବ୍ଦୀର ଶେଷ ଭାଗରୁ ଧୀରେ ଧୀରେ ଆରମ୍ଭ ହୋଇଥିଲା। ବ୍ରିଟିଶ ଶାସନର ଅର୍ଥନୈତିକ ଶୋଷଣ, ଜାତିଗତ ଭେଦଭାବ, ପ୍ରଶାସନିକ ଅସମାନତା, ଆଧୁନିକ ଶିକ୍ଷାର ପ୍ରସାର ଏବଂ ସମ୍ବାଦପତ୍ରର ବିକାଶ ଭାରତୀୟମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ…

0 Comments