୧. ପରିଚୟ
ବିଶ୍ୱାୟନ ହେଉଛି ଏକ ବହୁମାତ୍ରିକ ପ୍ରକ୍ରିୟା, ଯାହା ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସମାଜ, ଅର୍ଥନୀତି, ରାଜନୈତିକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଓ ସଂସ୍କୃତି ପରସ୍ପର ସହିତ ଅଧିକ ଜଡ଼ିତ ଓ ନିର୍ଭରଶୀଳ ହୋଇଥାଏ।
ବିଶ୍ୱାୟନ କେବଳ ଦ୍ରବ୍ୟ, ପୁଞ୍ଜି ଓ ସେବାର ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ ନୁହେଁ। ଏହା ସହିତ ଧାରଣା, ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଜୀବନଶୈଳୀ, ସୂଚନା, ସାଂସ୍କୃତିକ ପରମ୍ପରା ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ମଧ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପ୍ରବାହ ଘଟିଥାଏ।
ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍, ଡିଜିଟାଲ୍ ମିଡିଆ, ସାଟେଲାଇଟ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ସମାଜକୁ ଅତ୍ୟନ୍ତ ନିକଟତର କରିଛି।
୨. ସଂସ୍କୃତିର ଅର୍ଥ
ସଂସ୍କୃତି ହେଉଛି ଏକ ସମାଜର ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ବିଶ୍ୱାସ, ପରମ୍ପରା, ଭାଷା, ରୀତିନୀତି, କଳା, ଜ୍ଞାନ, ପ୍ରତୀକ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀର ସମୁଚ୍ଚୟ।
ସଂସ୍କୃତି ଜନ୍ମଗତ ନୁହେଁ; ଏହା ସାମାଜିକ ଭାବରେ ଶିଖାଯାଏ ଓ ଗୋଟିଏ ପିଢ଼ିରୁ ଅନ୍ୟ ପିଢ଼ିକୁ ପରିବାର, ଶିକ୍ଷା, ଧର୍ମ, ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥା ଓ ମାଧ୍ୟମ ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରସାରିତ ହୁଏ।
ସଂସ୍କୃତିର ଦୁଇଟି ପ୍ରମୁଖ ଦିଗ
| ବସ୍ତୁଗତ ସଂସ୍କୃତି | ଅବସ୍ତୁଗତ ସଂସ୍କୃତି |
| ପୋଷାକ | ମୂଲ୍ୟବୋଧ |
| ଘର | ବିଶ୍ୱାସ |
| ଉପକରଣ | ପରମ୍ପରା |
| ପ୍ରଯୁକ୍ତି | ନିୟମ |
| କଳାବସ୍ତୁ | ଭାଷା |
| ଖାଦ୍ୟ | ଧାର୍ମିକ ଧାରଣା |
୩. ବିଶ୍ୱାୟନର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିମାଣ
ବିଶ୍ୱାୟନର ସାଂସ୍କୃତିକ ପରିମାଣ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ସଂସ୍କୃତିର ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ, ପ୍ରସାର, ପରିବର୍ତ୍ତନ ଓ ପରସ୍ପର ପ୍ରଭାବ।
ଏହାର ଉଦାହରଣ:
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସିନେମା ଓ ସଙ୍ଗୀତ
- ବିଶ୍ୱ ଫ୍ୟାସନ୍
- ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ଖାଦ୍ୟ
- ବିଶ୍ୱ ମାଧ୍ୟମ
- ପ୍ରବାସୀ ସମୁଦାୟ
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଶିକ୍ଷା
- ପର୍ଯ୍ୟଟନ
- ବିଜ୍ଞାପନ
- ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ
- ଡିଜିଟାଲ୍ ଯୋଗାଯୋଗ
୪. ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଶ୍ୱାୟନର ପ୍ରମୁଖ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ
୪.୧ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରସାର
ଗୋଟିଏ ସମାଜର ଧାରଣା, ରୀତିନୀତି ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ଅନ୍ୟ ସମାଜକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେବାକୁ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରସାର କୁହାଯାଏ।
ଉଦାହରଣ ସ୍ୱରୂପ ଯୋଗ, ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ, ବଲିଉଡ୍ ସଙ୍ଗୀତ ଓ ଭାରତୀୟ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ବିଶ୍ୱର ବିଭିନ୍ନ ଅଞ୍ଚଳରେ ପରିଚିତ ହୋଇଛି।
୪.୨ ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ
ବିଶ୍ୱାୟନ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟରେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନର ସୁଯୋଗ ବଢ଼ାଇଥାଏ।
୪.୩ ସାଂସ୍କୃତିକ ମିଶ୍ରଣ
ସ୍ଥାନୀୟ ଓ ବିଶ୍ୱ ସଂସ୍କୃତିର ଉପାଦାନ ମିଶି ନୂତନ ସାଂସ୍କୃତିକ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।
ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତି + ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଭାବ = ମିଶ୍ରିତ ସଂସ୍କୃତି
୪.୪ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମରୂପତା
ବିଭିନ୍ନ ସମାଜର ଜୀବନଶୈଳୀ ଓ ଉପଭୋଗ ଅଭ୍ୟାସରେ ସମାନତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବାକୁ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମରୂପତା କୁହାଯାଏ।
୪.୫ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା
ବିଶ୍ୱାୟନ ସବୁବେଳେ ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିକୁ ଦୁର୍ବଳ କରେ ନାହିଁ। ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମ ମାଧ୍ୟମରେ ସ୍ଥାନୀୟ ଭାଷା, ଲୋକକଳା, ପରମ୍ପରା ଓ ପର୍ବପର୍ବାଣୀ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପହଞ୍ଚିପାରେ।
୪.୬ ଗ୍ଲୋକାଲାଇଜେସନ୍
ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଧାରଣା, ପଦାର୍ଥ ବା ପ୍ରଥାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଓ ସଂସ୍କୃତି ଅନୁସାରେ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରିବାକୁ ଗ୍ଲୋକାଲାଇଜେସନ୍ କୁହାଯାଏ।
ବିଶ୍ୱ ପ୍ରଭାବ + ସ୍ଥାନୀୟ ଅନୁକୂଳନ = ଗ୍ଲୋକାଲାଇଜେସନ୍
୫. ସାଂସ୍କୃତିକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ
ଶକ୍ତିଶାଳୀ ଦେଶ ବା ସମାଜର ମୂଲ୍ୟବୋଧ, ଜୀବନଶୈଳୀ, ମାଧ୍ୟମ ଓ ଉପଭୋଗ ପ୍ରଥା ଦୁର୍ବଳ ସମାଜ ଉପରେ ଅତ୍ୟଧିକ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବାକୁ ସାଂସ୍କୃତିକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ କୁହାଯାଏ।
ବିଶ୍ୱ ମାଧ୍ୟମ, ବିଜ୍ଞାପନ ଓ ବହୁଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥାଗୁଡ଼ିକର ପ୍ରଭାବ ଏହି ଆଲୋଚନାର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଂଶ।
୬. ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ଅର୍ଥ
ପ୍ରଯୁକ୍ତି ହେଉଛି ବୈଜ୍ଞାନିକ ଜ୍ଞାନ, କୌଶଳ ଓ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ବ୍ୟବହାରିକ ପ୍ରୟୋଗ।
ବିଶ୍ୱାୟନରେ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରଯୁକ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ହେଲା:
- ସୂଚନା ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରଯୁକ୍ତି
- ଇଣ୍ଟରନେଟ୍
- ସ୍ମାର୍ଟଫୋନ୍
- ସାଟେଲାଇଟ୍ ଯୋଗାଯୋଗ
- ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ
- କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା
- କ୍ଲାଉଡ୍ କମ୍ପ୍ୟୁଟିଂ
- ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ
- ଆଧୁନିକ ପରିବହନ
- ସ୍ୱୟଂଚାଳନ
୭. ବିଶ୍ୱାୟନର ବୈଷୟିକ ପରିମାଣ
ବୈଷୟିକ ପରିମାଣ ଅର୍ଥ ହେଉଛି ଏପରି ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ବିକାଶ, ପ୍ରସାର ଓ ବ୍ୟବହାର ଯାହା ମାନବ ସମାଜର ପରସ୍ପର ଯୋଗାଯୋଗକୁ ଅଧିକ ଦ୍ରୁତ, ବ୍ୟାପକ ଓ ଘନିଷ୍ଠ କରିଥାଏ।
ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଭୌଗୋଳିକ ଦୂରତାର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଅନେକ ମାତ୍ରାରେ କମାଇଛି। ଆଧୁନିକ ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଫଳରେ ବିଶ୍ୱର ଦୂରସ୍ଥ ଅଞ୍ଚଳର ଲୋକମାନେ ମଧ୍ୟ ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରୁଛନ୍ତି।
୮. ବିଶ୍ୱାୟନକୁ ଗତି ଦେଇଥିବା ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରଯୁକ୍ତି
ଇଣ୍ଟରନେଟ୍
ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଆଧୁନିକ ବିଶ୍ୱାୟନର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆଧାର।
ଏହା ମାଧ୍ୟମରେ:
- ତତ୍କ୍ଷଣାତ୍ ଯୋଗାଯୋଗ
- ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା
- ଇ-କମର୍ସ
- ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟାଙ୍କିଙ୍ଗ
- ସୋସିଆଲ୍ ନେଟୱାର୍କିଙ୍ଗ
- ଗବେଷଣା ସହଯୋଗ
- ଡିଜିଟାଲ୍ ମନୋରଞ୍ଜନ
ସମ୍ଭବ ହୋଇଛି।
ସୂଚନା ଓ ଯୋଗାଯୋଗ ପ୍ରଯୁକ୍ତି
ଇ-ମେଲ୍, ଭିଡିଓ କନ୍ଫରେନ୍ସିଂ, ମେସେଜିଂ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ଯୋଗାଯୋଗକୁ ସହଜ କରିଛି।
ପରିବହନ ପ୍ରଯୁକ୍ତି
ବିମାନ ପରିବହନ, ଆଧୁନିକ ଜାହାଜ, କଣ୍ଟେନର ପରିବହନ ଓ ଆଧୁନିକ ଯାତାୟାତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ବାଣିଜ୍ୟ, ପର୍ଯ୍ୟଟନ ଓ ମାନବ ଗତିଶୀଳତାକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଛି।
ଡିଜିଟାଲ୍ ମିଡିଆ
ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଫଳରେ ସିନେମା, ସଙ୍ଗୀତ, ପୁସ୍ତକ, ସମ୍ବାଦ ଓ ଶିକ୍ଷା ସାମଗ୍ରୀ ବିଶ୍ୱରେ ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ପହଞ୍ଚିପାରୁଛି।
କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା
କୃତ୍ରିମ ବୁଦ୍ଧିମତ୍ତା ଅନୁବାଦ, ଶିକ୍ଷା, ଗବେଷଣା, ମିଡିଆ, ସୃଜନଶୀଳ କ୍ଷେତ୍ର ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ସାମଗ୍ରୀ ଉତ୍ପାଦନରେ ନୂତନ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣୁଛି। ଏହା ସହିତ କପିରାଇଟ୍, ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା, ଆଲଗୋରିଦମିକ ପକ୍ଷପାତ ଓ ତଥ୍ୟର ନୈତିକ ବ୍ୟବହାର ସମ୍ପର୍କରେ ନୂଆ ପ୍ରଶ୍ନ ମଧ୍ୟ ସୃଷ୍ଟି ହେଉଛି।
୯. ପ୍ରଯୁକ୍ତି ଓ ସଂସ୍କୃତିର ସମ୍ପର୍କ
ପ୍ରଯୁକ୍ତି କେବଳ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପ୍ରସାର କରେ ନାହିଁ; ଏହା ସଂସ୍କୃତିର ସୃଷ୍ଟି, ସଂରକ୍ଷଣ, ପ୍ରସାରଣ ଓ ଉପଭୋଗର ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ମଧ୍ୟ ପରିବର୍ତ୍ତନ କରେ।
ପାରମ୍ପରିକ ପ୍ରସାର
ପରିବାର → ସମୁଦାୟ → ମୌଖିକ ପରମ୍ପରା → ସାମାଜିକ ସଂସ୍ଥା → ପରବର୍ତ୍ତୀ ପିଢ଼ି
ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରସାର
ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତା → ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ → ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ → ବିଶ୍ୱ ଦର୍ଶକ
ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ଡିଜିଟାଲ୍ ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରସାରରେ ମଧ୍ୟ ସହାୟକ ହୋଇଛି।
୧୦. ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ
୧. ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ
ପୁରାତନ ପାଣ୍ଡୁଲିପି, ଫଟୋଗ୍ରାଫ୍, ସଙ୍ଗୀତ, ଲୋକପରମ୍ପରା ଓ ଐତିହାସିକ ଦଲିଲକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭାବରେ ସଂରକ୍ଷଣ କରାଯାଇପାରେ।
୨. ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପ୍ରଚାର
ସ୍ଥାନୀୟ କଳାକାର, ସଙ୍ଗୀତଜ୍ଞ, ଲେଖକ ଓ ହସ୍ତଶିଳ୍ପୀମାନେ ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱ ଦର୍ଶକଙ୍କ ପାଖରେ ପହଞ୍ଚିପାରନ୍ତି।
୩. ଶିକ୍ଷାର ବିସ୍ତାର
ଡିଜିଟାଲ୍ ଲାଇବ୍ରେରୀ, ଅନଲାଇନ୍ ପାଠ୍ୟକ୍ରମ ଓ ଶିକ୍ଷାମୂଳକ ଭିଡିଓ ଜ୍ଞାନକୁ ଭୌଗୋଳିକ ସୀମାରୁ ମୁକ୍ତ କରିଛି।
୪. ଆନ୍ତଃସାଂସ୍କୃତିକ ଯୋଗାଯୋଗ
ବିଭିନ୍ନ ଦେଶ ଓ ସଂସ୍କୃତିର ଲୋକମାନେ ପ୍ରତ୍ୟକ୍ଷ ଭାବରେ ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଗାଯୋଗ କରିପାରୁଛନ୍ତି।
୫. ସୃଜନଶୀଳ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ
ସିନେମା, ସଙ୍ଗୀତ, ଡିଜିଟାଲ୍ କଳା, ଗେମିଙ୍ଗ, ଗ୍ରାଫିକ୍ ଡିଜାଇନ୍ ଓ ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ନୂତନ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇଛି।
୧୧. ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ
୧. ଡିଜିଟାଲ୍ ବିଭାଜନ
ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ଉପକରଣ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦକ୍ଷତାର ସମାନ ଉପଲବ୍ଧତା ନଥିବାରୁ ସମାଜରେ ଯେଉଁ ବ୍ୟବଧାନ ସୃଷ୍ଟି ହୁଏ ତାହାକୁ ଡିଜିଟାଲ୍ ବିଭାଜନ କୁହାଯାଏ।
ଏହି ବିଭାଜନ:
- ସହର ଓ ଗ୍ରାମ ମଧ୍ୟରେ
- ଧନୀ ଓ ଗରିବ ମଧ୍ୟରେ
- ବିକଶିତ ଓ ବିକାଶଶୀଳ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ
- ଶିକ୍ଷିତ ଓ ଅଶିକ୍ଷିତ ଲୋକଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ
- ବିଭିନ୍ନ ବୟସ ବର୍ଗ ମଧ୍ୟରେ
ଦେଖାଯାଇପାରେ।
UNESCO ମଧ୍ୟ ଡିଜିଟାଲ୍ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦକ୍ଷତାର ଅସମାନତାକୁ ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ଭାବରେ ଚିହ୍ନଟ କରିଛି।
୨. ସାଂସ୍କୃତିକ ସମରୂପତା
ବିଶ୍ୱ ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ ମାଧ୍ୟମରେ ସମାନ ପ୍ରକାରର ମନୋରଞ୍ଜନ, ଫ୍ୟାସନ୍ ଓ ଜୀବନଶୈଳୀ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇ କେତେକ ସ୍ଥାନୀୟ ପରମ୍ପରାକୁ ଦୁର୍ବଳ କରିପାରେ।
୩. ଭାଷା ପ୍ରତି ବିପଦ
ଡିଜିଟାଲ୍ ଜଗତରେ କେତେକ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାଷାର ଅଧିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ ଥିବାରୁ ଛୋଟ ଭାଷାଗୁଡ଼ିକର ଦୃଶ୍ୟମାନତା କମିପାରେ।
୪. ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବାଦ
ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆରେ ଭୁଲ ତଥ୍ୟ, ଘୃଣାମୂଳକ ବକ୍ତବ୍ୟ, ପକ୍ଷପାତ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ଭୁଲ ବୁଝାମଣା ଦ୍ରୁତ ଭାବରେ ପ୍ରସାରିତ ହୋଇପାରେ।
୫. ସଂସ୍କୃତିର ବାଣିଜ୍ୟୀକରଣ
ପାରମ୍ପରିକ କଳା, ପର୍ବ ଓ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଥା କେତେବେଳେ ସାଂସ୍କୃତିକ ମୂଲ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ବଜାର ଓ ଲାଭକୁ ଅଧିକ ଗୁରୁତ୍ୱ ଦେଇ ପ୍ରଦର୍ଶିତ ହୋଇପାରେ।
୧୨. ଭାରତୀୟ ପରିପ୍ରେକ୍ଷିତରେ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଶ୍ୱାୟନ
ଭାରତ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଶ୍ୱାୟନର ଏକ ଉତ୍ତମ ଉଦାହରଣ।
ଭାରତୀୟ ସମାଜରେ ନିମ୍ନଲିଖିତ କ୍ଷେତ୍ରରେ ବିଶ୍ୱାୟନ ଓ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ପ୍ରଭାବ ଦେଖାଯାଏ:
- ସାଟେଲାଇଟ୍ ଟେଲିଭିଜନ୍
- ଇଣ୍ଟରନେଟ୍
- ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ
- ଅନଲାଇନ୍ ଶିକ୍ଷା
- ଡିଜିଟାଲ୍ ପେମେଣ୍ଟ
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପର୍ଯ୍ୟଟନ
- ଡିଜିଟାଲ୍ ବ୍ୟବସାୟ
- ଷ୍ଟ୍ରିମିଂ ପ୍ଲାଟଫର୍ମ
ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ଭାରତୀୟ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱସ୍ତରରେ ପ୍ରଭାବ ପକାଇଛି।
ଉଦାହରଣ:
- ଯୋଗ
- ଆୟୁର୍ବେଦ
- ଭାରତୀୟ ଖାଦ୍ୟ
- ବଲିଉଡ୍
- ଭାରତୀୟ ଶାସ୍ତ୍ରୀୟ ସଙ୍ଗୀତ
- ଭାରତୀୟ ନୃତ୍ୟ
- ଦୀପାବଳି ଓ ହୋଲି
- ହସ୍ତଶିଳ୍ପ ଓ ବୟନଶିଳ୍ପ
- ଭାରତୀୟ ସାହିତ୍ୟ
ଏହା ପ୍ରମାଣ କରେ ଯେ ସାଂସ୍କୃତିକ ବିଶ୍ୱାୟନ କେବଳ ପଶ୍ଚିମୀକରଣ ନୁହେଁ; ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟ ବିଶ୍ୱ ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରବାହକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିପାରେ।
୧୩. ସନ୍ତୁଳିତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ
ବିଶ୍ୱାୟନର ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରଭାବକୁ କେବଳ ଭଲ ବା ଖରାପ ଭାବରେ ବୁଝିବା ଠିକ୍ ନୁହେଁ।
| ସକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ | ନକାରାତ୍ମକ ପ୍ରଭାବ |
| ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ | ସାଂସ୍କୃତିକ ସମରୂପତା |
| ସ୍ଥାନୀୟ ସଂସ୍କୃତିର ବିଶ୍ୱ ପରିଚୟ | ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ |
| ଆନ୍ତଃସାଂସ୍କୃତିକ ବୁଝାମଣା | ସାଂସ୍କୃତିକ ରୂଢ଼ିବାଦ |
| ଐତିହ୍ୟ ସଂରକ୍ଷଣ | ବାଣିଜ୍ୟୀକରଣ |
| ସୃଜନଶୀଳ ଶିଳ୍ପର ବିକାଶ | ସୃଷ୍ଟିକର୍ତ୍ତାଙ୍କ ଶୋଷଣ |
| ବିଶ୍ୱ ଜ୍ଞାନର ଉପଲବ୍ଧତା | ଡିଜିଟାଲ୍ ବିଭାଜନ |
| ସାଂସ୍କୃତିକ ନୂତନତ୍ୱ | ପରମ୍ପରାର କ୍ଷୟ |
| ବିଶ୍ୱ ଯୋଗାଯୋଗ | ଭୁଲ ତଥ୍ୟ |
୧୪. ପରୀକ୍ଷା ପାଇଁ ମୁଖ୍ୟ ଧାରଣା
ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରସାର: ଗୋଟିଏ ସମାଜର ସଂସ୍କୃତି ଅନ୍ୟ ସମାଜକୁ ପ୍ରସାରିତ ହେବା।
ସାଂସ୍କୃତିକ ସମରୂପତା: ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିରେ ସମାନତା ବୃଦ୍ଧି ପାଇବା।
ସାଂସ୍କୃତିକ ବିବିଧତା: ବିଶ୍ୱାୟନ ସତ୍ତ୍ୱେ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିର ଅସ୍ତିତ୍ୱ ଓ ବିକାଶ।
ସାଂସ୍କୃତିକ ମିଶ୍ରଣ: ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିର ଉପାଦାନ ମିଶି ନୂଆ ସାଂସ୍କୃତିକ ରୂପ ସୃଷ୍ଟି।
ଗ୍ଲୋକାଲାଇଜେସନ୍: ବିଶ୍ୱ ଧାରଣାକୁ ସ୍ଥାନୀୟ ଆବଶ୍ୟକତା ଅନୁସାରେ ଅନୁକୂଳ କରିବା।
ସାଂସ୍କୃତିକ ସାମ୍ରାଜ୍ୟବାଦ: ଶକ୍ତିଶାଳୀ ସଂସ୍କୃତିର ଅନ୍ୟ ସଂସ୍କୃତି ଉପରେ ଅସମାନ ପ୍ରଭାବ।
ଡିଜିଟାଲ୍ ବିଭାଜନ: ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି, ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ଓ ଡିଜିଟାଲ୍ ଦକ୍ଷତାର ଅସମାନ ଉପଲବ୍ଧତା।
ଡିଜିଟାଲ୍ ବିଶ୍ୱାୟନ: ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତି ମାଧ୍ୟମରେ ବିଶ୍ୱବ୍ୟାପୀ ପରସ୍ପର ସଂଯୋଗର ବିସ୍ତାର।
୧୫. ସଂକ୍ଷିପ୍ତ ଉପସଂହାର
ବିଶ୍ୱାୟନର ସାଂସ୍କୃତିକ ଓ ବୈଷୟିକ ପରିମାଣ ପରସ୍ପର ସହିତ ଗଭୀର ଭାବରେ ଜଡ଼ିତ। ପ୍ରଯୁକ୍ତି ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନର ଗତି ଓ ପରିସରକୁ ବଢ଼ାଇଛି। ଅନ୍ୟପକ୍ଷରେ ସଂସ୍କୃତି ମଧ୍ୟ ପ୍ରଯୁକ୍ତିର ବିକାଶ, ବ୍ୟବହାର ଓ ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରୁଛି।
ଏହି ପ୍ରକ୍ରିୟା ସାଂସ୍କୃତିକ ଆଦାନ-ପ୍ରଦାନ, ଜ୍ଞାନର ପ୍ରସାର, ସାଂସ୍କୃତିକ ଐତିହ୍ୟର ସଂରକ୍ଷଣ ଓ ସୃଜନଶୀଳତା ପାଇଁ ନୂଆ ସୁଯୋଗ ସୃଷ୍ଟି କରିଛି। କିନ୍ତୁ ସାଂସ୍କୃତିକ ସମରୂପତା, ଡିଜିଟାଲ୍ ବିଭାଜନ, ସାଂସ୍କୃତିକ ପ୍ରାଧାନ୍ୟ, ଗୋପନୀୟତା ଓ ଭୁଲ ତଥ୍ୟ ଭଳି ଚ୍ୟାଲେଞ୍ଜ ମଧ୍ୟ ରହିଛି।
ତେଣୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେବା ଉଚିତ ପ୍ରଯୁକ୍ତିକୁ ସଂସ୍କୃତିକୁ ମିଟାଇବା ପାଇଁ ନୁହେଁ, ବରଂ ବିଭିନ୍ନ ସଂସ୍କୃତିକୁ ପରସ୍ପର ସହିତ ଯୋଡ଼ିବା, ସଂରକ୍ଷଣ କରିବା ଓ ସମାନ ଭାବରେ ବିକଶିତ କରିବା ପାଇଁ ବ୍ୟବହାର କରିବା।