୧. ପ୍ରବେଶକ (Introduction)
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ (International Terrorism) ହେଉଛି ସମସାମୟିକ ବିଶ୍ୱର ଅନ୍ୟତମ ପ୍ରମୁଖ ନିରାପତ୍ତା ଆହ୍ୱାନ। ପାରମ୍ପରିକ ଯୁଦ୍ଧଠାରୁ ଭିନ୍ନ, ଆତଙ୍କବାଦ ସାଧାରଣତଃ ଅଣ-ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ (non-state actors) ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୁଏ, ଯେଉଁମାନେ ରାଜନୈତିକ, ଆଦର୍ଶଗତ, ଧାର୍ମିକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାସଲ ପାଇଁ ହିଂସା କିମ୍ବା ହିଂସାର ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରନ୍ତି।
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଯୋଗାଯୋଗ, ଆଧୁନିକ ପରିବହନ, ଡିଜିଟାଲ୍ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଏବଂ ସୀମାହୀନ ନେଟୱାର୍କର ବିକାଶ ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ଜାତୀୟ ସୀମା ଅତିକ୍ରମ କରି କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାକୁ ସକ୍ଷମ କରିଛି। ଫଳସ୍ୱରୂପ, ଆତଙ୍କବାଦ କେବଳ ଏକ ଘରୋଇ ଆଇନ-ଶୃଙ୍ଖଳା ପ୍ରସଙ୍ଗ ହୋଇ ରହିନାହିଁ, ବରଂ ଏହା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସମ୍ପର୍କ, ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା, ମାନବାଧିକାର ଏବଂ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଶାସନର ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଚିନ୍ତାର ବିଷୟ ପାଲଟିଛି।
ତେଣୁ, ଆତଙ୍କବାଦର ମୁକାବିଲା ପାଇଁ ବିଭିନ୍ନ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂଗଠନ, ସୁରକ୍ଷା ଏଜେନ୍ସି, ଆର୍ଥିକ ଅନୁଷ୍ଠାନ ଏବଂ ନାଗରିକ ସମାଜ ମଧ୍ୟରେ ସହଯୋଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ।
୨. ଆତଙ୍କବାଦର ଅର୍ଥ (Meaning of Terrorism)
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନରେ ଆତଙ୍କବାଦର କୌଣସି ଗୋଟିଏ ସର୍ବସମ୍ମତ ସଂଜ୍ଞା ନାହିଁ।
ସାଧାରଣ ଅର୍ଥରେ, ଆତଙ୍କବାଦ କହିଲେ ନାଗରିକ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କ ବିରୋଧରେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବେ ଗୁରୁତର ହିଂସା ପ୍ରୟୋଗ କରିବା କିମ୍ବା ହିଂସାର ଭୟ ଦେଖାଇବାକୁ ବୁଝାଏ, ଯାହାର ମୁଖ୍ୟ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି ଭୟର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରି ରାଜନୈତିକ ବା ଆଦର୍ଶଗତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାସଲ ପାଇଁ ସରକାର କିମ୍ବା ସମାଜକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବା।
ସରଳ ସଂଜ୍ଞା:
ଆତଙ୍କବାଦ ହେଉଛି ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା ଏବଂ ରାଜନୈତିକ, ଆଦର୍ଶଗତ କିମ୍ବା ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବେ ହିଂସା ପ୍ରୟୋଗ ବା ହିଂସାର ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ କରିବା।
ଆତଙ୍କବାଦର ମୁଖ୍ୟ ଉପାଦାନଗୁଡ଼ିକ:
- ହିଂସା କିମ୍ବା ହିଂସାର ଭୟ ପ୍ରଦର୍ଶନ
- ଭୟର ବାତାବରଣ ସୃଷ୍ଟି କରିବାର ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ
- ରାଜନୈତିକ କିମ୍ବା ଆଦର୍ଶଗତ ଲକ୍ଷ୍ୟ
- ନାଗରିକ କିମ୍ବା ଅସହାୟ ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷଙ୍କୁ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟମୂଳକ ଭାବେ ଟାର୍ଗେଟ କରିବା
- ସରକାର କିମ୍ବା ସମାଜକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିବାର ପ୍ରୟାସ
- ସଂଗଠିତ ଯୋଜନା ଓ କାର୍ଯ୍ୟକାରିତା
୩. ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ (International Terrorism)
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ କହିଲେ ଏପରି ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପକୁ ବୁଝାଏ ଯାହାର ଏକ ବ୍ୟାପକ ସୀମାହୀନ ବା ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଦିଗ ଥାଏ।
ଏକ ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ରୂପ ଧାରଣ କରେ ଯେତେବେଳେ:
- ଆକ୍ରମଣକାରୀମାନେ ଜାତୀୟ ସୀମା ପାର ହୋଇ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି।
- ପୀଡ଼ିତମାନେ ବିଭିନ୍ନ ଦେଶର ନାଗରିକ ହୋଇଥାନ୍ତି।
- ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ବିଦେଶରୁ ସମର୍ଥନ ପାଆନ୍ତି।
- ଯୋଜନା କିମ୍ବା ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ଅନ୍ୟ ଏକ ଦେଶରେ ହୁଏ।
- ଏକାଧିକ ଦେଶରେ ଆକ୍ରମଣ ସଂଗଠିତ ହୁଏ।
- ଆତଙ୍କବାଦୀ ନେଟୱାର୍କଗୁଡ଼ିକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ପରିବହନ କିମ୍ବା ଯୋଗାଯୋଗ ବ୍ୟବସ୍ଥା ବ୍ୟବହାର କରନ୍ତି।
$$\text{ଦେଶ A ରେ ଯୋଜନା} \longrightarrow \text{ଦେଶ B ରୁ ପାଣ୍ଠି} \longrightarrow \text{ଦେଶ C ରେ ତାଲିମ} \longrightarrow \text{ଦେଶ D ରେ ଆକ୍ରମଣ} \longrightarrow \text{ସୀମାହୀନ ଆତଙ୍କବାଦୀ ନେଟୱାର୍କ}$$
ଏହି ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଚରିତ୍ର ଯୋଗୁଁ ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ସହଯୋଗ ଅତ୍ୟନ୍ତ ଅପରିହାର୍ଯ୍ୟ।
୪. ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦର ପ୍ରମୁଖ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ (Major Characteristics)
- ୪.୧ ରାଜନୈତିକ ବା ଆଦର୍ଶଗତ ପ୍ରେରଣା: ହିଂସା ମାଧ୍ୟମରେ ରାଜନୈତିକ, ଆଦର୍ଶଗତ ବା ସାମାଜିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ କରିବା।
- ୪.୨ ଭୟର ବ୍ୟବହାର: କେବଳ ଘଟଣାସ୍ଥଳର ପୀଡ଼ିତଙ୍କୁ ଆଘାତ କରିବା ନୁହେଁ, ବରଂ ବ୍ୟାପକ ଜନସାଧାରଣଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରିବା।
- ୪.୩ ଅସମାନ ଯୁଦ୍ଧ (Asymmetrical Conflict): ରାଷ୍ଟ୍ର ଭଳି ପାରମ୍ପରିକ ସାମରିକ ଶକ୍ତି ନଥିବାରୁ ଆତଙ୍କବାଦୀମାନେ ଅଣପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରୟୋଗ କରନ୍ତି।
- ୪.୪ ଅଣ-ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସଂଗଠନ (Non-State Actors): ମୁଖ୍ୟତଃ ଅଣ-ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ଗୋଷ୍ଠୀଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ, ଯଦିଓ କେତେକ କ୍ଷେତ୍ରରେ ରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ପ୍ରାୟୋଜିତ ସହାୟତା ମଧ୍ୟ ଦେଖାଯାଏ।
- ୪.୫ ସୀମାହୀନ ନେଟୱାର୍କ: ନିଯୁକ୍ତି, ପାଣ୍ଠି, ପ୍ରଚାର, ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ଯୋଜନା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ନେଟୱାର୍କ।
- ୪.୬ ପ୍ରତୀକାତ୍ମକ ଟାର୍ଗେଟ (Symbolic Targets): ରାଜନୈତିକ, ଅର୍ଥନୈତିକ ବା ଐତିହାସିକ ଦୃଷ୍ଟିରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ସ୍ଥାନ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ।
- ୪.୭ ବୈଷୟିକ ଅନୁକୂଳତା: ଇଣ୍ଟରନେଟ୍, ସୋସିଆଲ୍ ମିଡିଆ, ଏନକ୍ରିପ୍ଟେଡ୍ ମେସେଜିଂ ଭଳି ଡିଜିଟାଲ୍ ମାଧ୍ୟମର ବ୍ୟବହାର।
୫. ଆତଙ୍କବାଦ ସୃଷ୍ଟିର ପ୍ରମୁଖ କାରଣ ଓ ପରିସ୍ଥିତି
- ରାଜନୈତିକ କାରଣ: ରାଜନୈତିକ ଦମନ, ଅସ୍ଥିରତା, ଗୃହଯୁଦ୍ଧ, ବୈଦେଶିକ ହସ୍ତକ୍ଷେପ, ଦୁର୍ବଳ ଶାସନ ଓ ସମାଧାନ ହୋଇନଥିବା ବିବାଦ।
- ସାମାଜିକ କାରଣ: ସାମାଜିକ ବାସନ୍ଦ, ପାର୍ଶ୍ୱବର୍ତ୍ତୀକରଣ (marginalisation), ଜାତିଗତ ବିବାଦ, ପରିଚୟ ସଙ୍କଟ ଓ ସାମାଜିକ ବିଚ୍ଛିନ୍ନତା।
- ଅର୍ଥନୈତିକ କାରଣ: ଅର୍ଥନୈତିକ ବଞ୍ଚିତତା ଓ ଅସମାନତା (କେବଳ ଦାରିଦ୍ର୍ୟ ଆତଙ୍କବାଦର ଏକମାତ୍ର କାରଣ ନୁହେଁ)।
- ଆଦର୍ଶଗତ କାରଣ: ଧାର୍ମିକ ବା ରାଜନୈତିକ ବିଶ୍ୱାସର ଚରମପନ୍ଥୀ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ହିଂସାକୁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ଦର୍ଶାଇବା।
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କାରଣ: ସୀମାପାର ବିବାଦ, ଦୁର୍ବଳ ରାଷ୍ଟ୍ର, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଅପରାଧିକ ନେଟୱାର୍କ ଏବଂ ଅଣନିୟନ୍ତ୍ରିତ ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଓ ଅର୍ଥ ଚଳାଚଳ।
୬. ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନ ଏବଂ ସୀମାହୀନ ନେଟୱାର୍କ
ସମସାମୟିକ ଆତଙ୍କବାଦ ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଶ୍ରେଣୀବଦ୍ଧ ସଂରଚନା ବଦଳରେ ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ନେଟୱାର୍କ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ:
{ନେତୃତ୍ୱ} {ନିଯୁକ୍ତି} {ତାଲିମ} {ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ} {ପ୍ରଚାର}{ସ୍ଥାନୀୟ ସେଲ୍ (Cells)}{ଆକ୍ରମଣ}
ଏହି ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଯୋଗୁଁ ଏହାକୁ ଚିହ୍ନଟ ଓ ଧ୍ୱଂସ କରିବା ପାରମ୍ପରିକ ସୁରକ୍ଷା ବାହିନୀ ପାଇଁ କଷ୍ଟକର ହୋଇଥାଏ।
୭. ଆତଙ୍କବାଦୀ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ (Terrorist Financing)
ଆତଙ୍କବାଦୀ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ନିଯୁକ୍ତି, ତାଲିମ, ପରିବହନ, ଅସ୍ତ୍ରଶସ୍ତ୍ର ଏବଂ ପ୍ରଚାର ପାଇଁ ବିପୁଳ ପାଣ୍ଠି ଆବଶ୍ୟକ ହୁଏ।
- ସମ୍ଭାବ୍ୟ ଉତ୍ସ: ବେଆଇନ କାରବାର (ନିଶାଦ୍ରବ୍ୟ, ଅସ୍ତ୍ର ଚୋରାଚାଲାଣ), ଜବରଦସ୍ତ ଆଦାୟ (extortion), ଅପହରଣ ଓ ମୁକ୍ତିପଣ, ଆର୍ଥିକ ଠକେଇ, ଦାନ, ବ୍ୟବସାୟର ଅପବ୍ୟବହାର ଏବଂ ଅନଲାଇନ୍ ଆର୍ଥିକ ମାଧ୍ୟମ (କ୍ରିପ୍ଟୋକରେନ୍ସି ଇତ୍ୟାଦି)।
- ତେଣୁ, ଆର୍ଥିକ ଉତ୍ସ ଉପରେ ନଜର ରଖିବା (Following the Money) ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ଅଭିଯାନର ଏକ ମୁଖ୍ୟ ଅଙ୍ଗ।
୮. ଆତଙ୍କବାଦ ଏବଂ ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା (Terrorism and Technology)
ପ୍ରଯୁକ୍ତିବିଦ୍ୟା ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତିକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବଦଳାଇ ଦେଇଛି:
- ଅନଲାଇନ୍ ପ୍ରଚାର ଓ ଉଗ୍ରବାଦୀ ମାନସିକତା ପ୍ରସାର (Radicalisation)
- ନୂତନ ସଦସ୍ୟ ନିଯୁକ୍ତି
- ଏନକ୍ରିପ୍ଟେଡ୍ ଯୋଗାଯୋଗ ଓ ପାଣ୍ଠି ସଂଗ୍ରହ
- ଆକ୍ରମଣର ସଂଯୋଜନା
ଆହ୍ୱାନ: ସରକାରଙ୍କ ପାଇଁ ନିରୀକ୍ଷଣ ବ୍ୟବସ୍ଥା (surveillance) ଏବଂ ନାଗରିକଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗୋପନୀୟତା (privacy) ତଥା ମତପ୍ରକାଶର ସ୍ୱାଧୀନତା ମଧ୍ୟରେ ସନ୍ତୁଳନ ରକ୍ଷା କରିବା ଏକ ବଡ଼ ଦ୍ୱନ୍ଦ୍ୱ।
୯. ଆତଙ୍କବାଦର ପ୍ରମୁଖ ରୂପ (Major Forms of Terrorism)
- ରାଜନୈତିକ ଆତଙ୍କବାଦ: ରାଜନୈତିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ ପାଇଁ ହିଂସା।
- ଆଦର୍ଶଗତ ଆତଙ୍କବାଦ: ଚରମପନ୍ଥୀ ରାଜନୈତିକ ଆଦର୍ଶ ଦ୍ୱାରା ଅନୁପ୍ରାଣିତ।
- ଧାର୍ମିକ ଚରମପନ୍ଥୀ ଆତଙ୍କବାଦ: ଧାର୍ମିକ ଭାବନାର ଚରମ ବ୍ୟାଖ୍ୟା ମାଧ୍ୟମରେ ହିଂସା।
- ବିଚ୍ଛିନ୍ନତାବାଦୀ ଆତଙ୍କବାଦ (Separatist): ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ଭୂଖଣ୍ଡ ବା ସ୍ୱାଧୀନତା ପାଇଁ ହିଂସା।
- ଜାତିଗତ-ଜାତୀୟତାବାଦୀ ଆତଙ୍କବାଦ (Ethno-Nationalist): ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ଜାତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ସହ ଜଡ଼ିତ।
- ସାଇବର ଆତଙ୍କବାଦ (Cyberterrorism): ଆତଙ୍କବାଦୀ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ଡିଜିଟାଲ୍ ଓ କମ୍ପ୍ୟୁଟର ନେଟୱାର୍କ ଉପରେ ଆକ୍ରମଣ।
୧୦. ଆତଙ୍କବାଦ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନ (International Law)
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସ୍ତରରେ ବିମାନ ଅପହରଣ, ସାମୁଦ୍ରିକ ସୁରକ୍ଷା, କୂଟନୀତିଜ୍ଞଙ୍କ ସୁରକ୍ଷା, ବନ୍ଧକ ରଖିବା, ବୋମା ବିସ୍ଫୋରଣ, ଆତଙ୍କବାଦୀ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ଏବଂ ପରମାଣୁ ଆତଙ୍କବାଦ ରୋକିବା ପାଇଁ ଅନେକ ଚୁକ୍ତିନାମା ଗଠନ କରାଯାଇଛି। ମିଳିତ ଜାତିସଂଘ (UN) ଏହି ଆଇନଗତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରସ୍ତୁତିରେ କେନ୍ଦ୍ରୀୟ ଭୂମିକା ଗ୍ରହଣ କରିଛି।
୧୧. ମିଳିତ ଜାତିସଂଘର ବିଶ୍ୱସ୍ତରୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ରଣନୀତି (UN Global Counter-Terrorism Strategy)
୨୦୦୬ ମସିହାରେ ଗୃହୀତ ଏହି ରଣନୀତି ଚାରୋଟି ପ୍ରମୁଖ ସ୍ତମ୍ଭ ଉପରେ ଆଧାରିତ:
- ସ୍ତମ୍ଭ ୧: ଆତଙ୍କବାଦ ପ୍ରସାର ପାଇଁ ଅନୁକୂଳ ପରିସ୍ଥିତିର ସମାଧାନ କରିବା।
- ସ୍ତମ୍ଭ ୨: ଆତଙ୍କବାଦର ପ୍ରତିରୋଧ ଏବଂ ମୁକାବିଲା କରିବା।
- ସ୍ତମ୍ଭ ୩: ରାଷ୍ଟ୍ରଗୁଡ଼ିକର ସାମର୍ଥ୍ୟ ବୃଦ୍ଧି ଏବଂ ଜାତିସଂଘର ଭୂମିକାକୁ ସୁଦୃଢ଼ କରିବା।
- ସ୍ତମ୍ଭ ୪: ମାନବାଧିକାର ଏବଂ ଆଇନର ଶାସନ (Rule of Law) ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା।
୧୨. ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ପଦକ୍ଷେପ (Counter-Terrorism Measures)
- ପ୍ରତିଷେଧକ ମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ (Preventive): ଆକ୍ରମଣ ଘଟିବା ପୂର୍ବରୁ ତାହାକୁ ରୋକିବା।
- ପ୍ରତିରକ୍ଷାମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ (Defensive): ସମ୍ବେଦନଶୀଳ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଓ ନାଗରିକଙ୍କୁ ସୁରକ୍ଷା ଦେବା।
- ଦମନମୂଳକ ପଦକ୍ଷେପ (Repressive): ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କୁ ତଦନ୍ତ କରିବା, ଗିରଫ କରିବା ଏବଂ ଦଣ୍ଡିତ କରିବା।
- ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ପଦକ୍ଷେପ: ଉଗ୍ରବାଦୀକରଣ (radicalisation) ଏବଂ ନିଯୁକ୍ତିର ମୂଳ କାରଣଗୁଡ଼ିକୁ ଦୂର କରିବା।
୧୩. ଗୁଇନ୍ଦା ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ ଏବଂ ସୀମା ସୁରକ୍ଷା
- ଗୁଇନ୍ଦା ତଥ୍ୟ ଆଦାନପ୍ରଦାନ (Intelligence Sharing):{ଗୁଇନ୍ଦା ତଥ୍ୟ ସଂଗ୍ରହ} {ଆଦାନପ୍ରଦାନ} {ପୂର୍ବ ସୂଚନା}{ବିପଦ ଆକଳନ} {ଆକ୍ରମଣ ପ୍ରତିରୋଧ}
- ସୀମା ସୁରକ୍ଷା (Border Security): ଯାତ୍ରୀ ଯାଞ୍ଚ, ବାୟୋମେଟ୍ରିକ୍ ପରିଚୟ, ପାସପୋର୍ଟ ଯାଞ୍ଚ ଏବଂ ସନ୍ଦେହଜନକ ଯାତ୍ରା ଉପରେ କଡ଼ା ନଜର।
୧୪. ଆତଙ୍କବାଦୀ ପାଣ୍ଠି ନିରୋଧ ଏବଂ FATF ର ଭୂମିକା
ସନ୍ଦେହଜନକ କାରବାର ନିରୀକ୍ଷଣ, ଆତଙ୍କବାଦୀ ସମ୍ପତ୍ତି ଜବତ ଏବଂ ବେଆଇନ କାରବାର ବନ୍ଦ କରିବା।
FATF (Financial Action Task Force): ମନି ଲଣ୍ଡରିଂ ଏବଂ ଆତଙ୍କବାଦୀ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ରୋକିବା ପାଇଁ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ମାନଦଣ୍ଡ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ କରୁଥିବା ପ୍ରମୁଖ ସଂସ୍ଥା।
୧୫. ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ଏବଂ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ (Law Enforcement & Extradition)
ପ୍ରମାଣ ସଂଗ୍ରହ, ଆଇନ ଅନୁଯାୟୀ ଗିରଫଦାରୀ, ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆଇନଗତ ସହାୟତା ଏବଂ ଆବଶ୍ୟକ ପଡ଼ିଲେ ଅପରାଧୀଙ୍କ ପ୍ରତ୍ୟର୍ପଣ (Extradition) କରି ନ୍ୟାୟିକ ଦଣ୍ଡ ବିଧାନ କରିବା।
୧୬. ପ୍ରତି-ଉଗ୍ରବାଦୀକରଣ (Counter-Radicalisation)
କେବଳ ବନ୍ଧୁକ ବା ସେନା ବଳରେ ଆତଙ୍କବାଦ ରୋକାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
- ହିଂସାତ୍ମକ ପ୍ରଚାରକୁ ରୋକିବା
- ସାମାଜିକ ଏକତା ଏବଂ ଯୁବପିଢ଼ିଙ୍କୁ ମୁଖ୍ୟଧାରାରେ ରଖିବା
ମୂଳ ନୀତି: ଉଗ୍ରବାଦ ରୋକିବା ଅର୍ଥ ନାଗରିକଙ୍କ ଧାର୍ମିକ ବା ରାଜନୈତିକ ଅଧିକାରକୁ ଦମନ କରିବା ନୁହେଁ।
୧୭. ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ
$$\text{ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ} {ଆଞ୍ଚଳିକ ସହଯୋଗ}{ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ} {ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଆତଙ୍କବାଦ ନିରୋଧ}
୧୮. ଆତଙ୍କବାଦ ଦମନରେ ଭାରତର ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ CCIT
ଭାରତ ଆତଙ୍କବାଦକୁ ଜାତୀୟ ଓ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସୁରକ୍ଷା ପାଇଁ ଏକ ବଡ଼ ବିପଦ ବୋଲି ବିବେଚନା କରେ। ଭାରତ ଜାତିସଂଘରେ CCIT (Comprehensive Convention on International Terrorism) ଗ୍ରହଣ କରିବା ପାଇଁ ଦୃଢ଼ ଦାବି କରିଆସୁଛି।
CCIT ଉପରେ ଭାରତର ପ୍ରସ୍ତାବ:
- ଆତଙ୍କବାଦର ସ୍ପଷ୍ଟ ଏବଂ ସର୍ବସମ୍ମତ ସଂଜ୍ଞା।
- ଆତଙ୍କବାଦୀଙ୍କ ବିରୋଧରେ କଠୋର ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ।
- ଆତଙ୍କବାଦୀ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ଉପରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୋକ।
- ଆତଙ୍କବାଦକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରୁଥିବା ରାଷ୍ଟ୍ରଙ୍କ ଉତ୍ତରଦାୟିତ୍ୱ ନିର୍ଦ୍ଧାରଣ।(ତଥାପି ଆତଙ୍କବାଦର ସଂଜ୍ଞା ଓ ସ୍ୱାଧୀନତା ଆନ୍ଦୋଳନକୁ ନେଇ କେତେକ ଦେଶ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ମତଭେଦ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଗୃହୀତ ହୋଇପାରିନାହିଁ।)
୧୯. ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ପଦକ୍ଷେପ ଏବଂ ମାନବାଧିକାର
ଏକ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ବିତର୍କ ହେଉଛି ସୁରକ୍ଷା ବନାମ ସ୍ୱାଧୀନତା (Security vs Liberty)।
ନିରୀକ୍ଷଣ, ଅଟକ ରଖିବା ବା ଇଣ୍ଟରନେଟ୍ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଭଳି ପଦକ୍ଷେପ ନାଗରିକଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାଧୀନତା, ଗୋପନୀୟତା ଓ ଆଇନଗତ ଅଧିକାରକୁ ଉଲ୍ଲଂଘନ କରିବା ଉଚିତ୍ ନୁହେଁ। ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ପଦକ୍ଷେପ ସର୍ବଦା ମାନବାଧିକାର ଏବଂ ସମ୍ବିଧାନର ପରିସରଭୁକ୍ତ ହେବା ଆବଶ୍ୟକ।
୨୦. ପ୍ରମୁଖ ଆହ୍ୱାନଗୁଡ଼ିକ (Challenges)
- ବଦଳୁଥିବା ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟପଦ୍ଧତି
- ବିକେନ୍ଦ୍ରୀକୃତ ସ୍ଥାନୀୟ ସେଲ୍ (Lone Wolf / Small Cells)
- ଅନଲାଇନ୍ ଉଗ୍ରବାଦୀକରଣ
- ଅବୈଧ ସୀମାପାର ଆର୍ଥିକ ନେଟୱାର୍କ
- ଦୁର୍ବଳ ରାଷ୍ଟ୍ର ଓ ଗୃହଯୁଦ୍ଧ କ୍ଷେତ୍ରର ଅପବ୍ୟବହାର
- ବିଦେଶୀ ଆତଙ୍କବାଦୀ ଲଢୁଆ (Foreign Terrorist Fighters)
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହମତିର ଅଭାବ (ସଂଜ୍ଞାକୁ ନେଇ ମତଭେଦ)
୨୧. ପରୀକ୍ଷା ଉପଯୋଗୀ ପ୍ରମୁଖ ଶବ୍ଦାବଳୀ (Key Terms)
| ଶବ୍ଦ | ଅର୍ଥ |
| ଆତଙ୍କବାଦ (Terrorism) | ଭୟ ସୃଷ୍ଟି କରି ରାଜନୈତିକ ବା ଆଦର୍ଶଗତ ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟ ହାସଲ ପାଇଁ ହିଂସାର ପ୍ରୟୋଗ। |
| ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ | ସୀମାପାର ବା ବହୁରାଷ୍ଟ୍ରୀୟ ସମ୍ପୃକ୍ତି ଥିବା ଆତଙ୍କବାଦୀ କାର୍ଯ୍ୟ। |
| ଆତଙ୍କବାଦ ନିରୋଧ (Counter-Terrorism) | ଆତଙ୍କବାଦକୁ ରୋକିବା, ଚିହ୍ନଟ କରିବା ଓ ମୁକାବିଲା କରିବା ପାଇଁ ଗୃହୀତ ନୀତି ଓ ପଦକ୍ଷେପ। |
| ଉଗ୍ରବାଦୀକରଣ (Radicalisation) | ବ୍ୟକ୍ତିବିଶେଷ ଚରମପନ୍ଥୀ ଚିନ୍ତାଧାରା ଆପଣାଇବାର ପ୍ରକ୍ରିୟା। |
| ପ୍ରତି-ଉଗ୍ରବାଦୀକରଣ (Counter-Radicalisation) | ହିଂସାତ୍ମକ ଚରମପନ୍ଥାର ମାର୍ଗକୁ ରୋକିବା ପାଇଁ ପଦକ୍ଷେପ। |
| FATF | ମନି ଲଣ୍ଡରିଂ ଏବଂ ଆତଙ୍କବାଦୀ ପାଣ୍ଠି ଯୋଗାଣ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ପାଇଁ ଅନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସଂସ୍ଥା। |
| CCIT | ଭାରତ ଦ୍ୱାରା ପ୍ରସ୍ତାବିତ ବ୍ୟାପକ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ ବିରୋଧୀ ଚୁକ୍ତିନାମା। |
୨୨. ନିଷ୍କର୍ଷ (Conclusion)
ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ ଏକ ଜଟିଳ ଓ ପରିବର୍ତ୍ତନଶୀଳ ଆହ୍ୱାନ, ଯାହାକୁ କେବଳ ସାମରିକ ବଳରେ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ନିର୍ମୂଳ କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ। ଏହାର ସୀମାହୀନ ଚରିତ୍ର ଯୋଗୁଁ ଗୁଇନ୍ଦା ସୂଚନା, ସୀମା ସୁରକ୍ଷା, ଆର୍ଥିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ, ଆଇନ ପ୍ରଣୟନ ଏବଂ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗର ସମ୍ମିଳିତ ପ୍ରୟାସ ଆବଶ୍ୟକ।
ଏଥିସହିତ, ସମସ୍ତ ପଦକ୍ଷେପ ମାନବାଧିକାର, ସାମ୍ବିଧାନିକ ନୀତି ଏବଂ ଆଇନର ଶାସନ ଅନୁଯାୟୀ ହେବା ଉଚିତ। ଦୀର୍ଘକାଳୀନ ରଣନୀତି ହେଉଛି ସୁରକ୍ଷା ସହିତ ନ୍ୟାୟ, ଜାତୀୟ ସାମର୍ଥ୍ୟ ସହିତ ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ ଏବଂ ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ ସହିତ ପ୍ରତିଷେଧକ ପଦକ୍ଷେପକୁ ଏକତ୍ର କରି ଏପରି ଏକ ବାତାବରଣ ଗଠନ କରିବା ଯେଉଁଥିରେ ଆତଙ୍କବାଦ ସୃଷ୍ଟି ହେବାର କୌଣସି ସୁଯୋଗ ରହିବ ନାହିଁ।
ଦ୍ରୁତ ପୁନରାବୃତ୍ତି ସୂତ୍ର (Quick Revision Formula)
- ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ଆତଙ୍କବାଦ = ହିଂସା + ଭୟ + ରାଜନୈତିକ/ଆଦର୍ଶଗତ ଲକ୍ଷ୍ୟ + ସୀମାପାର ସମ୍ପୃକ୍ତି
- ପ୍ରମୁଖ ପଦକ୍ଷେପ: ଗୁଇନ୍ଦା ସୂଚନା ସଂଗ୍ରହ → ସୂଚନା ଆଦାନପ୍ରଦାନ → ସୀମା ସୁରକ୍ଷା → ଆର୍ଥିକ ନିୟନ୍ତ୍ରଣ (FATF) → ଆଇନଗତ କାର୍ଯ୍ୟାନୁଷ୍ଠାନ → ଆନ୍ତର୍ଜାତୀୟ ସହଯୋଗ (CCIT) → ପ୍ରତି-ଉଗ୍ରବାଦୀକରଣ → ମାନବାଧିକାର ସୁରକ୍ଷା।