ଅଧ୍ୟାୟ ୧୬: ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Scientific Management Theory)

ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Scientific Management Theory) ହେଉଛି ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକରେ କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଥିବା ସର୍ବପ୍ରଥମ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ। ଉତ୍ପାଦନ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା, ସମ୍ବଳର ଅପଚୟ ରୋକିବା ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ଦକ୍ଷତାରେ ସୁଧାର ଆଣିବା ପାଇଁ ପରିଚାଳନାଗତ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରୟୋଗ କରିବା ଉପରେ ଏହା ଧ୍ୟାନ ଦିଏ। ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ମୁଖ୍ୟତଃ ଫ୍ରେଡେରିକ୍ ୱିନସଲୋ ଟେଲର୍ (Frederick Winslow Taylor) ଙ୍କ ସହ ଜଡ଼ିତ, ଯାହାଙ୍କୁ ସାର୍ବଜନୀନ ଭାବେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନାର ଜନକ ବୋଲି କୁହାଯାଏ।

ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ପାରମ୍ପରିକ ଅନୁମାନ-ଭିତ୍ତିକ ବା “ଆଖିବୁଜା ନିୟମ” (rule-of-thumb) ପରିଚାଳନା ଶୈଳୀରୁ ଏକ ଅଧିକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ତଥ୍ୟ-ଆଧାରିତ ଏବଂ ଦକ୍ଷତା-ମୁଖୀ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଆଡ଼କୁ ଏକ ବଡ଼ ପରିବର୍ତ୍ତନ ଆଣିଥିଲା।

୧୬.୧ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଅର୍ଥ (Meaning)

ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କହିଲେ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକରେ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ ଶକ୍ତି ବୃଦ୍ଧି କରିବା ଉଦ୍ଦେଶ୍ୟରେ ପରିଚାଳନାଗତ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନୀତି, ନିରୀକ୍ଷଣ, ମାପ ଏବଂ ପରୀକ୍ଷଣର ପ୍ରୟୋଗକୁ ବୁଝାଏ।

ଏହା ଗୁରୁତ୍ୱ ଦିଏ ଯେ କୌଣସି ବି କାର୍ଯ୍ୟକୁ କେବଳ ପୂର୍ବ ଅଭିଜ୍ଞତା କିମ୍ବା ପାରମ୍ପରିକ ପଦ୍ଧତି ଉପରେ ଛାଡ଼ି ନ ଦେଇ ତାହାକୁ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଉପାୟରେ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯିବା ଉଚିତ।

୧୬.୨ ଫ୍ରେଡେରିକ୍ ଡବ୍ଲୁ. ଟେଲର୍‌ଙ୍କ ଅବଦାନ (Contribution of Frederick W. Taylor)

ଆମେରିକୀୟ ଇଞ୍ଜିନିୟର ଫ୍ରେଡେରିକ୍ ୱିନସଲୋ ଟେଲର୍ (୧୮୫୬–୧୯୧୫), ଶିଳ୍ପ କାରଖାନା, ବିଶେଷ କରି ଇସ୍ପାତ କମ୍ପାନୀଗୁଡ଼ିକରେ ନିଜ ଦ୍ୱାରା କରାଯାଇଥିବା ବିଭିନ୍ନ ପରୀକ୍ଷଣ ଆଧାରରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ନୀତିର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ।

ସେ ବିଶ୍ୱାସ କରୁଥିଲେ ଯେ ସଂଗଠନରେ ଥିବା ଅଦକ୍ଷତାକୁ ପ୍ରତ୍ୟେକ କାର୍ଯ୍ୟର ବୈଜ୍ଞାନିକ ବିଶ୍ଳେଷଣ କରି ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ପଦ୍ଧତିଗୁଡ଼ିକୁ ମାନକୀକରଣ (standardizing) କରି ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଦୂର କରାଯାଇପାରିବ।

୧୬.୩ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନାର ଲକ୍ଷ୍ୟ (Objectives)

ଏହାର ପ୍ରାଥମିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହେଉଛି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗୁଡ଼ିକର ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ମାନକୀକରଣ ମାଧ୍ୟମରେ ସଂଗଠନର ଦକ୍ଷତା ଓ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି କରିବା।
ଏହା ସମୟ, ଶ୍ରମ ଏବଂ ସମ୍ବଳର ଅପଚୟ (wastage) ହ୍ରାସ କରିବାକୁ ଲକ୍ଷ୍ୟ ରଖେ।
ଏହା କାର୍ଯ୍ୟ କରିବାର ପରିବେଶକୁ ଉନ୍ନତ କରିବା ସହ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ଆଧାରରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ନ୍ୟାୟସଙ୍ଗତ ମଜୁରୀ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବାକୁ ଚେଷ୍ଟା କରେ।

୧୬.୪ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନାର ମୂଳ ନୀତି (Principles)

ଟେଲର୍ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ପାଇଁ କେତେକ ମୁଖ୍ୟ ନୀତି ପ୍ରଦାନ କରିଛନ୍ତି:

ବିଜ୍ଞାନ, ଆଖିବୁଜା ନିୟମ ନୁହେଁ (Science, Not Rule of Thumb): କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ପାଇଁ ପାରମ୍ପରିକ ଅନୁମାନ-ଭିତ୍ତିକ ପଦ୍ଧତି ବଦଳରେ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ ବିଶ୍ଳେଷଣର ପ୍ରୟୋଗ କରିବା।
ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚୟନ ଏବଂ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ: ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଶାରୀରିକ ଓ ମାନସିକ ଦକ୍ଷତା ଅନୁଯାୟୀ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପଦ୍ଧତିରେ ଚୟନ କରାଯିବା ଉଚିତ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ପାଇଁ ସଠିକ୍ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ ଦିଆଯିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସଂହତି, ବିବାଦ ନୁହେଁ (Harmony, Not Discord): ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ କୌଣସି ବିବାଦ ବଦଳରେ ପାରସ୍ପରିକ ସହଯୋଗ ଓ ସଂହତି ରହିବା ଉଚିତ (ଏହାକୁ ସେ ‘ମାନସିକ ବିପ୍ଳବ’ ବା mental revolution ବୋଲି କହିଛନ୍ତି)।
ସହଯୋଗ, ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସ୍ୱାର୍ଥ ନୁହେଁ (Cooperation, Not Individualism): ସାଂଗଠନିକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ହାସଲ ପାଇଁ ଉଭୟ ପକ୍ଷ ମିଳିତ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ଆବଶ୍ୟକ।
ସର୍ବାଧିକ ଉତ୍ପାଦନ (Maximum Output): ସୀମିତ ଉତ୍ପାଦନ ବଦଳରେ ସର୍ବାଧିକ ଉତ୍ପାଦନ ଓ ଉତ୍ପାଦନଶୀଳତା ହାସଲ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରଚେଷ୍ଟା କରାଯିବା ଉଚିତ।
ଦାୟିତ୍ୱର ସଠିକ୍ ବିଭାଜନ: ପରିଚାଳନା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ କାର୍ଯ୍ୟର ଯୋଜନା ଓ ରୂପରେଖ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରିବେ ଏବଂ ଶ୍ରମିକମାନେ ତାହାକୁ ବାସ୍ତବରେ କାର୍ଯ୍ୟକାରୀ କରିବେ।

୧୬.୫ ଚିତ୍ର: ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ପ୍ରକ୍ରିୟା

ନିରୀକ୍ଷଣ (Observation) ──► ବିଶ୍ଳେଷଣ (Analysis) ──► ମାନକୀକରଣ (Standardization) ──► ପ୍ରଶାସନିକ ପ୍ରଶିକ୍ଷଣ (Training) ──► ସର୍ବାଧିକ ଦକ୍ଷତା (Efficiency)

୧୬.୬ ସମୟ ଏବଂ ଗତି ଅଧ୍ୟୟନ (Time and Motion Study)

ଟେଲର୍‌ଙ୍କ ସବୁଠାରୁ ଗୁରୁତ୍ୱପୂର୍ଣ୍ଣ ଅବଦାନ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ ହେଉଛି ‘ସମୟ ଏବଂ ଗତି ଅଧ୍ୟୟନ’:

ସମୟ ଅଧ୍ୟୟନ (Time Study): ଏକ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ କାର୍ଯ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ କରିବା ପାଇଁ ଆବଶ୍ୟକ ହେଉଥିବା ପ୍ରକୃତ ସମୟକୁ ଷ୍ଟପ୍‌ୱାଚ୍ ମାଧ୍ୟମରେ ମପାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା କାର୍ଯ୍ୟର ଏକ ମାନକ ସମୟ (standard time) ସ୍ଥିର କରାଯାଇପାରେ।
ଗତି ଅଧ୍ୟୟନ (Motion Study): କାର୍ଯ୍ୟ କରିବା ସମୟରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କର ଶାରୀରିକ ଗତିବିଧିକୁ ଅଧ୍ୟୟନ କରାଯାଏ, ଯାହା ଦ୍ୱାରା ଅନାବଶ୍ୟକ ଶାରୀରିକ ଗତିକୁ ଦୂର କରି ଶ୍ରମ ଓ ସମୟ ବଞ୍ଚାଯାଇପାରେ।

୧୬.୭ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ମୁଖିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା (Functional Foremanship)

ଟେଲର୍ ‘ଆଦେଶର ଏକତା’ ନୀତିର ବ୍ୟତିକ୍ରମ କରି ‘କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ମୁଖିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା’ର ପ୍ରସ୍ତାବ ଦେଇଥିଲେ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଅନୁଯାୟୀ, ଜଣେ ଶ୍ରମିକ କେବଳ ଜଣେ ସୁପରଭାଇଜରଙ୍କ ଅଧୀନରେ ନ ରହି ୮ ଜଣ ଭିନ୍ନ ଭିନ୍ନ ବିଶେଷଜ୍ଞ ମୁଖିଆ (foremen) ଙ୍କଠାରୁ ନିର୍ଦ୍ଦେଶ ପାଇବେ।

ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ତଦାରଖ କାର୍ଯ୍ୟରେ ବିଶେଷଜ୍ଞତା (specialization) ଆଣିବା ସହ କାର୍ଯ୍ୟର ଗୁଣବତ୍ତା ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ।

୧୬.୮ ବିଭେଦମୂଳକ ମଜୁରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା (Differential Piece Wage System)

ଟେଲର୍ ଏପରି ଏକ ମଜୁରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରିଥିଲେ ଯେଉଁଠାରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର କାର୍ଯ୍ୟର ଫଳାଫଳ ବା ଆଉଟପୁଟ୍ ଆଧାରରେ ପାରିଶ୍ରମିକ ଦିଆଯାଏ:

ଯେଉଁ ଶ୍ରମିକମାନେ ମାନକ ଲକ୍ଷ୍ୟ ଅପେକ୍ଷା ଅଧିକ ବା ସମାନ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ ଉଚ୍ଚ ହାରରେ ମଜୁରୀ ମିଳେ।
ଯେଉଁମାନେ ମାନକ ଲକ୍ଷ୍ୟଠାରୁ କମ୍ କାର୍ଯ୍ୟ କରନ୍ତି, ସେମାନଙ୍କୁ କମ୍ ହାରରେ ମଜୁରୀ ଦିଆଯାଏ। ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ ନିଜର ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ।

୧୬.୯ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନାର ସୁଫଳ (Advantages)

ବ୍ୟବସ୍ଥିତ କାର୍ଯ୍ୟ ବିଶ୍ଳେଷଣ ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ଶିଳ୍ପର ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତାକୁ ବହୁଗୁଣିତ କରିଥାଏ।
ଏହା ସମୟ, ଶ୍ରମ ଏବଂ କଞ୍ଚାମାଲର ଅପଚୟକୁ ଯଥେଷ୍ଟ ହ୍ରାସ କରେ।
କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏକରୂପତା ଓ ମାନକୀକରଣ ପ୍ରତିଷ୍ଠା କରେ।
କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ଆଧାରରେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ପାଇଁ ଉପଯୁକ୍ତ ପାରିଶ୍ରମିକ ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
ପରିଚାଳନାରେ ପାରମ୍ପରିକ ଅନ୍ଧବିଶ୍ୱାସ ବଦଳରେ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଓ ବୈଜ୍ଞାନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାର ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରେ।

୧୬.୧୦ ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନାର ସୀମିତତା ବା ତ୍ରୁଟି (Limitations)

ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କୁ କେବଳ ଏକ ମେସିନ୍ ବା ଯନ୍ତ୍ର ଭାବରେ ଗ୍ରହଣ କରେ, ଯାହା ସେମାନଙ୍କର ଆବେଗ, ମନସ୍ତତ୍ତ୍ୱ ଏବଂ ସାମାଜିକ ଆବଶ୍ୟକତାକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ଅବହେଳା କରିଥାଏ (ଏହାକୁ ‘ଅର୍ଥନୈତିକ ମଣିଷ’ ବା Economic Man ଧାରଣା କୁହାଯାଏ)।
ଗୋଟିଏ ପ୍ରକାରର କାର୍ଯ୍ୟ ବାରମ୍ବାର କରିବା ଦ୍ୱାରା ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ଏକଘେଇଆଭାବ (monotony) ଏବଂ ମାନସିକ କ୍ଲାନ୍ତି ଦେଖାଦିଏ।
ମଜୁରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଥିବା ପାର୍ଥକ୍ୟ ଯୋଗୁଁ ଶ୍ରମିକ ଏବଂ ପରିଚାଳନା ପକ୍ଷ ମଧ୍ୟରେ ମତଭେଦ ସୃଷ୍ଟି ହୋଇପାରେ।
ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କାରଖାନା କିମ୍ବା ଔଦ୍ୟୋଗିକ ପରିବେଶ ପାଇଁ ଯେତିକି ଉପଯୁକ୍ତ, ଜନ ପ୍ରଶାସନର ଜଟିଳ ସାମାଜିକ କ୍ଷେତ୍ର ପାଇଁ ସେତିକି ଉପଯୁକ୍ତ ନୁହେଁ।
ଏହା ସଂଗଠନ ମଧ୍ୟରେ ଥିବା ଅନୌପଚାରିକ ସମ୍ପର୍କ (informal relationships)ର ଗୁରୁତ୍ୱକୁ ଅସ୍ୱୀକାର କରେ।

୧୬.୧୧ ଚିତ୍ର: ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନାର ଶକ୍ତି ବନାମ ସୀମିତତା

         ଶକ୍ତି / ସୁଫଳ (Strengths)             ସୀମିତତା / ତ୍ରୁଟି (Limitations)
         ─────────────────────────             ─────────────────────────────
            ଦକ୍ଷତା (Efficiency)                  ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣ (Mechanistic)
         ମାନକୀକରଣ (Standardization)            ମାନବିକ କାରକର ଅବହେଳା (Ignores Human)
        ଉତ୍ପାଦନ ବୃଦ୍ଧି (Productivity)             କାର୍ଯ୍ୟର ଏକଘେଇଆଭାବ (Monotony)
         ବୈଜ୍ଞାନିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ (Scientific)            ସୀମିତ ପ୍ରୟୋଗ (Limited Applicability)

୧୬.୧୨ ସମାଲୋଚନା (Criticism)

ଆଚରଣଗତ ଏବଂ ମାନବ ସମ୍ପର୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତବାଦୀମାନେ ଶ୍ରମିକମାନଙ୍କ ମନୋବୈଜ୍ଞାନିକ ଓ ସାମାଜିକ ଦିଗକୁ ଅବହେଳା କରିଥିବାରୁ ଟେଲର୍‌ଙ୍କୁ ଦୃଢ଼ ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି।
ଯୁକ୍ତି କରାଯାଏ ଯେ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ମଣିଷକୁ କେବେ ବି ମେସିନ୍ ଭଳି ବ୍ୟବହାର କରାଯାଇପାରିବ ନାହିଁ।
ହର୍ବର୍ଟ ସାଇମନ ଏବଂ ଅନ୍ୟ ବିଦ୍ୱାନମାନେ ଦର୍ଶାଇଛନ୍ତି ଯେ ସଂଗଠନରେ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା କେବଳ ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଅପ୍ଟିମାଇଜେସନ୍ (mechanical optimization) ଠାରୁ ଢେର ଅଧିକ ଜଟିଳ।
ଶ୍ରମିକ ସଂଘଗୁଡ଼ିକ (Trade unions) ମଧ୍ୟ କଠୋର ନିୟନ୍ତ୍ରଣ ଏବଂ ଶୋଷଣର ଭୟ କରି ଏହି ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ତୀବ୍ର ବିରୋଧ କରିଥିଲେ।

ଉପସଂହାର (Conclusion)

ବୈଜ୍ଞାନିକ ପରିଚାଳନା ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ପ୍ରଶାସନରେ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ, ବିଶ୍ଳେଷଣାତ୍ମକ ଏବଂ ଦକ୍ଷତା-ମୁଖୀ ପଦ୍ଧତି ପ୍ରବର୍ତ୍ତନ କରି ଆଧୁନିକ ପରିଚାଳନା ବିଜ୍ଞାନ (management science) ର ଭିତ୍ତିପ୍ରସ୍ତର ସ୍ଥାପନ କରିଥିଲା। ଯଦିଓ ଏହାର ଯାନ୍ତ୍ରିକ ଆଭିମୁଖ୍ୟ ଏବଂ ମାନବିକ ଦୃଷ୍ଟିକୋଣର ଅଭାବ ଯୋଗୁଁ ଏହା ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଛି, ତଥାପି କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରବାହର ସନ୍ତୁଳନ (workflow optimization), କାର୍ଯ୍ୟଦକ୍ଷତା ମାପ ଏବଂ ପ୍ରଶାସନିକ ଦକ୍ଷତା ବୃଦ୍ଧି ଭଳି କ୍ଷେତ୍ରରେ ଏହାର ମୂଳ ନୀତିଗୁଡ଼ିକ ଆଜି ମଧ୍ୟ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ପ୍ରାସଙ୍ଗିକ।

ପରୀକ୍ଷା-ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ (Exam-Oriented Key Points)

ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ Frederick W. Taylor (ଏଫ୍. ଡବ୍ଲୁ. ଟେଲର୍)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ।
ଏହାର ମୁଖ୍ୟ ଫୋକସ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ଉତ୍ପାଦନ କ୍ଷମତା ବୃଦ୍ଧି ଉପରେ ରହିଛି।
ଏହା କାର୍ଯ୍ୟର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବୈଜ୍ଞାନିକ ଅଧ୍ୟୟନ ଉପରେ ଆଧାରିତ।
ମୂଳ ନୀତି: ବିଜ୍ଞାନ (ଆଖିବୁଜା ନିୟମ ନୁହେଁ), ବୈଜ୍ଞାନିକ ଚୟନ, ପାରସ୍ପରିକ ସହଯୋଗ ଏବଂ ସର୍ବାଧିକ ଉତ୍ପାଦନ।
ମୁଖ୍ୟ ଉପକରଣ: ସମୟ ଅଧ୍ୟୟନ, ଗତି ଅଧ୍ୟୟନ ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟାତ୍ମକ ମୁଖିଆ ବ୍ୟବସ୍ଥା (functional foremanship)।
ମଜୁରୀ ବ୍ୟବସ୍ଥା: ବିଭେଦମୂଳକ କାର୍ଯ୍ୟ-ହାର ବ୍ୟବସ୍ଥା (differential piece rate)।
ମାନବିକ କାରକଗୁଡ଼ିକୁ ଅବହେଳା କରିଥିବାରୁ ଏହା ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଛି।
ଏହା ଆଧୁନିକ ପରିଚାଳନା କୌଶଳଗୁଡ଼ିକର ଏକ ପ୍ରମୁଖ ଆଧାର ଅଟେ।