ଅଧ୍ୟାୟ ୧୫: ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Bureaucratic Theory)
ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ (Bureaucratic Theory) ହେଉଛି ଜନ ପ୍ରଶାସନର ସବୁଠାରୁ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ପାରମ୍ପରିକ/କ୍ଲାସିକାଲ୍ ସିଦ୍ଧାନ୍ତଗୁଡ଼ିକ ମଧ୍ୟରୁ ଏକ। ଏହା ନିୟମାବଳୀ, ପଦାନୁକ୍ରମ ଏବଂ ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକ ସମ୍ପର୍କ (impersonal relationships)ର ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥା ମାଧ୍ୟମରେ ବୃହତ ସଂଗଠନ, ବିଶେଷ କରି ସରକାରୀ ଅନୁଷ୍ଠାନଗୁଡ଼ିକର ସଂରଚନା ଏବଂ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀକୁ ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରିଥାଏ। ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଜର୍ମାନ ସମାଜଶାସ୍ତ୍ରୀ ମାକ୍ସ ୱେବର୍ (Max Weber)ଙ୍କ ସହ ସବୁଠାରୁ ଓତପ୍ରୋତ ଭାବେ ଜଡ଼ିତ, ଯିଏ ଏକ ଆଦର୍ଶ ପ୍ରଶାସନିକ ମଡେଲ୍ ଭାବରେ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ବିଶ୍ଳେଷଣ ଉପସ୍ଥାପନ କରିଥିଲେ।
ୱେବର୍ଙ୍କ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଆଜି ମଧ୍ୟ ମୌଳିକ ଆଧାର ହୋଇ ରହିଛି, ଯଦିଓ ସମସାମୟିକ ଶାସନ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଏହା ବହୁଳ ଭାବରେ ସମାଲୋଚିତ ଏବଂ ପରିବର୍ତ୍ତିତ ହୋଇଛି।
୧୫.୧ ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଅର୍ଥ (Meaning)
ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ କହିଲେ ସଂଗଠନର ଏପରି ଏକ ସଂରଚିତ ମଡେଲ୍କୁ ବୁଝାଏ ଯାହା ଏକ ସ୍ପଷ୍ଟ କ୍ଷମତା ପଦାନୁକ୍ରମ (hierarchy of authority), ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନିୟମ ଓ ନିୟମାବଳୀ, ଶ୍ରମ ବିଭାଜନ ଏବଂ ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକ ସମ୍ପର୍କ ଉପରେ ଆଧାରିତ। ଏହା ପ୍ରଶାସନରେ ଦକ୍ଷତା, ଅନୁମାନଯୋଗ୍ୟତା (predictability) ଏବଂ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିବା ପାଇଁ ପ୍ରସ୍ତୁତ କରାଯାଇଛି।
- ଏହା ବ୍ୟାଖ୍ୟା କରେ ଯେ କିପରି ବୃହତ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ମାନକ କାର୍ଯ୍ୟ ପ୍ରଣାଳୀ (standardized procedures) ଏବଂ ଆଇନଗତ ଭାବେ ସଂଜ୍ଞାୟିତ କ୍ଷମତା ସଂରଚନା ମାଧ୍ୟମରେ ପ୍ରଭାବଶାଳୀ ଭାବେ କାର୍ଯ୍ୟ କରିପାରିବେ।
୧୫.୨ ମାକ୍ସ ୱେବର୍ଙ୍କ ଅବଦାନ (Contribution of Max Weber)
ମାକ୍ସ ୱେବର୍ (୧୮୬୪–୧୯୨୦) କ୍ଷମତା ଏବଂ ସାମାଜିକ ସଂଗଠନର ଅଧ୍ୟୟନର ଏକ ଅଂଶ ଭାବରେ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ସବୁଠାରୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ବିକଶିତ କରିଥିଲେ। ସେ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ଦୋଷମୁକ୍ତ ବ୍ୟବସ୍ଥା ଭାବରେ ସମର୍ଥନ କରିନଥିଲେ, ବରଂ ଆଧୁନିକ ସମାଜରେ ଏହାକୁ ସଂଗଠନର ସବୁଠାରୁ ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ ଏବଂ ଦକ୍ଷ ରୂପ ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଥିଲେ।
- ୱେବର୍ଙ୍କ ଏହି ବିଶ୍ଳେଷଣ ତାଙ୍କର ବୃହତ କ୍ଷମତା ସିଦ୍ଧାନ୍ତର ଏକ ଅଂଶ, ଯେଉଁଠାରେ ସେ ବୈଧ ପ୍ରଭୁତ୍ୱ ବା ସାମ୍ରାଜ୍ୟ (legitimate domination)ର ବିଭିନ୍ନ ପ୍ରକାର ମଧ୍ୟରେ ପାର୍ଥକ୍ୟ ଦର୍ଶାଇଥିଲେ।
୧୫.୩ କ୍ଷମତା/କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପ୍ରକାରଭେଦ (Types of Authority)
ୱେବର୍ ସମାଜରେ ବିଦ୍ୟମାନ ଥିବା ତିନି ପ୍ରକାରର କ୍ଷମତା ବା କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କୁ ଚିହ୍ନଟ କରିଥିଲେ:
- ପାରମ୍ପରିକ କ୍ଷମତା (Traditional Authority): ରୀତିନୀତି, ପରମ୍ପରା ଏବଂ ଦୀର୍ଘ ଦିନରୁ ଚାଲିଆସୁଥିବା ଅଭ୍ୟାସ ଉପରେ ଆଧାରିତ କ୍ଷମତା। ଉଦାହରଣ: ରାଜତନ୍ତ୍ର (monarchy) କିମ୍ବା ଆଦିବାସୀ ମୁଖ୍ୟଙ୍କ ନେତୃତ୍ୱ।
- କରିସ୍ମାଟିକ/ଆକର୍ଷଣୀୟ କ୍ଷମତା (Charismatic Authority): କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଙ୍କ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ଗୁଣ, ଅସାଧାରଣ ଆକର୍ଷଣ (charisma) କିମ୍ବା ଚମତ୍କାର ନେତୃତ୍ୱ କ୍ଷମତା ଉପରେ ଆଧାରିତ ଅଧିକାର। ଉଦାହରଣ: ବିପ୍ଳବୀ ନେତା କିମ୍ବା ଆଧ୍ୟାତ୍ମିକ ଗୁରୁ।
- ଆଇନଗତ-ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କ୍ଷମତା (Legal-Rational Authority): ଆଇନଗତ ଭାବେ ସ୍ଥାପିତ ନିୟମ ଏବଂ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଉପରେ ଆଧାରିତ କ୍ଷମତା। ଏହା ହିଁ ଆଧୁନିକ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ମୁଖ୍ୟ ଭିତ୍ତିଭୂମି ଅଟେ।
୧୫.୪ ଚିତ୍ର: କ୍ଷମତା/କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷଙ୍କ ପ୍ରକାରଭେଦ
କ୍ଷମତା / କର୍ତ୍ତୃପକ୍ଷ (AUTHORITY)
│
┌──────────────────────────────┼──────────────────────────────┐
▼ ▼ ▼
ପାରମ୍ପରିକ କ୍ଷମତା କରିସ୍ମାଟିକ କ୍ଷମତା ଆଇନଗତ-ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କ୍ଷମତା
(Traditional) (Charismatic) (Legal-Rational)
୧୫.୫ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ – ଆଦର୍ଶ ରୂପ (Ideal Type)
ୱେବର୍ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରକୁ ଏକ “ଆଦର୍ଶ ରୂପ” (ideal type) ଭାବରେ ବର୍ଣ୍ଣନା କରିଛନ୍ତି, ଯାହା ନିମ୍ନଲିଖିତ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟଗୁଡ଼ିକ ଦ୍ୱାରା ଚିହ୍ନିତ:
- କ୍ଷମତାର ପଦାନୁକ୍ରମ (Hierarchy of Authority): ଉପରୁ ତଳ ପର୍ଯ୍ୟନ୍ତ ସ୍ପଷ୍ଟ ଭାବେ ସଂଜ୍ଞାୟିତ ଏକ ଆଦେଶର ଶୃଙ୍ଖଳା।
- ଶ୍ରମ ବିଭାଜନ (Division of Labour): ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଏବଂ ବୈଷୟିକ ଯୋଗ୍ୟତା ଆଧାରରେ କାର୍ଯ୍ୟର ସଠିକ୍ ବିଭାଜନ।
- ଆନୁଷ୍ଠାନିକ ନିୟମ ଓ ନିୟମାବଳୀ: ପ୍ରଶାସନର ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଲିଖିତ ନିୟମ ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହୋଇଥାଏ।
- ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକତା (Impersonality): ନିଷ୍ପତ୍ତିଗୁଡ଼ିକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ ବା ପସନ୍ଦ ଆଧାରରେ ନୁହେଁ, ବରଂ ସ୍ଥାପିତ ନିୟମ ଅନୁଯାୟୀ ନିଆଯାଇଥାଏ।
- ଯୋଗ୍ୟତା-ଭିତ୍ତିକ ନିଯୁକ୍ତି (Merit-Based Recruitment): କର୍ମଚାରୀ ଓ ଅଧିକାରୀମାନଙ୍କୁ ସେମାନଙ୍କର ଶିକ୍ଷାଗତ ଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ଦକ୍ଷତା ଆଧାରରେ ଚୟନ କରାଯାଏ।
- ଚାକିରିର ସଂରଚନା (Career Structure): ନିଯୁକ୍ତି ଏକ ସ୍ଥିର କାର୍ଯ୍ୟକାଳ ଏବଂ ନିୟମିତ ପଦୋନ୍ନତି (promotions) ବ୍ୟବସ୍ଥା ଉପରେ ଆଧାରିତ ହୋଇଥାଏ।
- ନଥିପତ୍ରର ସଂରକ୍ଷଣ (Record Keeping): ସମସ୍ତ ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟକଳାପ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତିକୁ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଭାବେ ଲିଖିତ ଦଲିଲ ବା ରେକର୍ଡ ଆକାରରେ ସଂରକ୍ଷିତ କରାଯାଏ।
୧୫.୬ ଚିତ୍ର: ଅମଲାତାନ୍ତ୍ରିକ ସଂରଚନା
ସର୍ବୋଚ୍ଚ କାର୍ଯ୍ୟନିର୍ବାହୀ (Top Executive)
│
┌───────────────┴───────────────┐
▼ ▼
ବିଭାଗ କ (Dept A) ବିଭାଗ ଖ (Dept B)
│ │
ସେକସନ ମୁଖ୍ୟ (Section Head) ସେକସନ ମୁଖ୍ୟ (Section Head)
│ │
କିରାଣୀ/ବାବୁ (Clerks) କିରାଣୀ/ବାବୁ (Clerks)
୧Display.୭ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ପ୍ରକୃତିଗତ ଗୁଣ (Characteristics)
- ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରକୃତିଗତ ଭାବେ ଅତ୍ୟଧିକ ସଂରଚିତ ଏବଂ ଆନୁଷ୍ଠାନିକ (formal)। ଏହା ନିୟମର ଏକ ଶୃଙ୍ଖଳା ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟ କରେ ଯାହା ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ଏକରୂପତା (uniformity) ସୁନିଶ୍ଚିତ କରିଥାଏ।
- ଏହା ପଦାନୁକ୍ରମ ଭିତ୍ତିକ, ଅର୍ଥାତ୍ କ୍ଷମତା ସର୍ବଦା ଉପରୁ ତଳକୁ ପ୍ରବାହିତ ହୁଏ।
- ଏହା ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକ, ଯାହା ପ୍ରଶାସନିକ ନିଷ୍ପତ୍ତିରେ କୌଣସି ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ପକ୍ଷପାତିତା ବା ପସନ୍ଦ-ଅପସନ୍ଦକୁ ପ୍ରଭାବ ପକାଇବାକୁ ଦିଏ ନାହିଁ।
- ଏହା ବୃତ୍ତିଗତ (professional), ଯେଉଁଠାରେ ଅଧିକାରୀମାନେ ନିଜର ଯୋଗ୍ୟତା ଏବଂ ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଆଧାରରେ ଚୟନ ହୋଇଥାନ୍ତି।
- ଏହା ସ୍ଥିର ଏବଂ ସ୍ଥାୟୀ, ଯାହା ରାଜନୈତିକ ପରିବର୍ତ୍ତନ ସତ୍ତ୍ୱେ ପ୍ରଶାସନରେ ନିରନ୍ତରତା ବଜାୟ ରଖେ।
୧୫.୮ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ସୁଫଳ (Advantages)
- ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ବିଶେଷଜ୍ଞତା ଏବଂ ଶ୍ରମ ବିଭାଜନ ମାଧ୍ୟମରେ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସର୍ବାଧିକ ଦକ୍ଷତା (efficiency) ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
- ରାଜନୈତିକ ସରକାର ବଦଳିଲେ ମଧ୍ୟ ଏହା ପ୍ରଶାସନିକ କାର୍ଯ୍ୟରେ ସ୍ଥିରତା ଏବଂ ନିରନ୍ତରତା ପ୍ରଦାନ କରେ।
- ସମସ୍ତ କାର୍ଯ୍ୟ ନିୟମ ଓ ନିର୍ଦ୍ଦିଷ୍ଟ ପ୍ରକ୍ରିୟା ଦ୍ୱାରା ପରିଚାଳିତ ହେଉଥିବାରୁ ଏହା ଶାସନରେ ଅନୁମାନଯୋଗ୍ୟତା ପ୍ରଦାନ କରେ।
- ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟା ମାଧ୍ୟମରେ ଏହା ନିରପେକ୍ଷତା ଏବଂ ସମାନତାକୁ ପ୍ରୋତ୍ସାହିତ କରେ।
- ଏହା ବୃହତ ସ୍ତରର ପ୍ରଶାସନିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାକୁ ସଫଳତାର ସହ ପରିଚାଳନା କରିପାରେ।
୧୫.୯ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ସୀମିତତା ବା ତ୍ରୁଟି (Limitations)
- ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ପ୍ରାୟତଃ ଏହାର କଠୋରତା ଏବଂ ଅନମନୀୟତା (inflexibility) ଯୋଗୁଁ ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଥାଏ।
- ଅତ୍ୟଧିକ ନିୟମାବଳୀ ଯୋଗୁଁ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣ ପ୍ରକ୍ରିୟାରେ ବହୁତ ବିଳମ୍ବ ହୋଇଥାଏ।
- ଏହା ଲାଲ୍ଫିତା ପ୍ରଥା ବା ଫାଇଲ୍ ଖେଳ (red tape) ଏବଂ ପ୍ରକ୍ରିୟାଗତ ଅଦକ୍ଷତା ସୃଷ୍ଟି କରେ।
- ଏହା କର୍ମଚାରୀମାନଙ୍କ ମଧ୍ୟରେ ନୂତନ ଚିନ୍ତାଧାରା (innovation) ଏବଂ ସ୍ୱତନ୍ତ୍ର ପ୍ରଚେଷ୍ଟାକୁ ନିରୁତ୍ସାହିତ କରିପାରେ।
- ଏହା ଉଚ୍ଚ ପଦାଧିକାରୀମାନଙ୍କ ହାତରେ କ୍ଷମତାର ଅତ୍ୟଧିକ କେନ୍ଦ୍ରୀଭୂତକରଣକୁ ବୃଦ୍ଧି କରିଥାଏ।
୧୫.୧୦ ଚିତ୍ର: ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ଶକ୍ତି ବନାମ ଦୁର୍ବଳତା
ଶକ୍ତି / ସୁଫଳ (Strengths) ଦୁର୍ବଳତା / ତ୍ରୁଟି (Weaknesses)
───────────────────────── ─────────────────────────────
ଦକ୍ଷତା (Efficiency) କଠୋରତା (Rigidity)
ସ୍ଥିରତା (Stability) ଲାଲ୍ଫିତା ପ୍ରଥା (Red Tape)
ଅନୁମାନଯୋଗ୍ୟତା (Predictability) ବିଳମ୍ବ (Delay)
ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକତା (Impersonality) ନୂତନତାର ଅଭାବ (Lack of Innovation)
୧୫.୧୧ ୱେବରିଆନ୍ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ସମାଲୋଚନା (Criticism)
- ୱେବର୍ଙ୍କ ମଡେଲ୍କୁ ଅତ୍ୟଧିକ ଆଦର୍ଶବାଦୀ ବୋଲି ସମାଲୋଚନା କରାଯାଏ, ଯାହା ବାସ୍ତବ ପ୍ରଶାସନିକ ଆଚରଣକୁ ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ରୂପେ ପ୍ରତିଫଳିତ କରେ ନାହିଁ।
- ବ୍ୟାବହାରିକ କ୍ଷେତ୍ରରେ, ଅନୌପଚାରିକ ବ୍ୟକ୍ତିଗତ ସମ୍ପର୍କ (informal relationships) ପ୍ରାୟତଃ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣକୁ ପ୍ରଭାବିତ କରିଥାଏ, ଯାହା ଏହାର ‘ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକତା’ ନୀତିର ସମ୍ପୂର୍ଣ୍ଣ ବିରୋଧୀ ଅଟେ।
- ଆଧୁନିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକ ପାଇଁ ନମନୀୟତା ଅତ୍ୟନ୍ତ ଆବଶ୍ୟକ, ଯାହା କଠୋର ଅମଲାତାନ୍ତ୍ରିକ ବ୍ୟବସ୍ଥାରେ ଦେଖିବାକୁ ମିଳେନାହିଁ।
- ହର୍ବର୍ଟ ସାଇମନ ଏବଂ ଅନ୍ୟାନ୍ୟ ଆଚରଣଗତ ସିଦ୍ଧାନ୍ତବାଦୀମାନେ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରକୁ ସମାଲୋଚନା କରିଛନ୍ତି, କାରଣ ଏହା ମାନବ ଆଚରଣ ଏବଂ ନିଷ୍ପତ୍ତି ଗ୍ରହଣର ଜଟିଳତାକୁ ଅବହେଳା କରିଥାଏ।
ଉପସଂହାର (Conclusion)
ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ସିଦ୍ଧାନ୍ତ ଆଧୁନିକ ପ୍ରଶାସନିକ ସଂଗଠନଗୁଡ଼ିକୁ ବୁଝିବା ପାଇଁ ଏକ ବ୍ୟବସ୍ଥିତ ଢାଞ୍ଚା ପ୍ରଦାନ କରେ। ମାକ୍ସ ୱେବର୍ଙ୍କ ଆଇନଗତ-ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କ୍ଷମତା ଏବଂ ଆଦର୍ଶ ଅମଲାତନ୍ତ୍ରର ଧାରଣା ସମଗ୍ର ବିଶ୍ୱରେ ଜନ ପ୍ରଶାସନର ସଂରଚନାକୁ ବହୁଭାବେ ପ୍ରଭାବିତ କରିଛି। କଠୋରତା ଏବଂ ଅଦକ୍ଷତାକୁ ନେଇ ବିଭିନ୍ନ ସମାଲୋଚନା ସତ୍ତ୍ୱେ, ଅମଲାତନ୍ତ୍ର ଆଜି ମଧ୍ୟ ଆଧୁନିକ ସରକାରୀ ପ୍ରଶାସନର ମେରୁଦଣ୍ଡ ହୋଇ ରହିଛି।
ପରୀକ୍ଷା-ଉପଯୋଗୀ ମୁଖ୍ୟ ବିନ୍ଦୁ (Exam-Oriented Key Points)
- ଏହି ସିଦ୍ଧାନ୍ତ Max Weber (ମାକ୍ସ ୱେବର୍)ଙ୍କ ଦ୍ୱାରା ବିକଶିତ।
- ଏହା ଆଇନଗତ-ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ କ୍ଷମତା (legal-rational authority) ଉପରେ ଆଧାରିତ।
- ୱେବର୍ଙ୍କ ଅନୁଯାୟୀ ତିନି ପ୍ରକାରର କ୍ଷମତା ରହିଛି: ପାରମ୍ପରିକ, କରିସ୍ମାଟିକ ଏବଂ ଆଇନଗତ-ଯୁକ୍ତିଯୁକ୍ତ।
- ମୁଖ୍ୟ ବୈଶିଷ୍ଟ୍ୟ: ପଦାନୁକ୍ରମ, ନିୟମାବଳୀ, ଯୋଗ୍ୟତା-ଭିତ୍ତିକ ନିଯୁକ୍ତି ଏବଂ ନିର୍ବ୍ୟକ୍ତିକତା।
- ଏହା ସଂଗଠନର ଏକ “ଆଦର୍ଶ ରୂପ” (Ideal Type) ମଡେଲ୍ ଅଟେ।
- ଏହା ପ୍ରଶାସନରେ ଦକ୍ଷତା ଏବଂ ସ୍ଥିରତା ସୁନିଶ୍ଚିତ କରେ।
- କଠୋରତା ଏବଂ ଲାଲ୍ଫିତା ପ୍ରଥା (red tape) ଯୋଗୁଁ ଏହା ସମାଲୋଚିତ ହୋଇଛି।
